Rann na nGág

rugbaí: an toradh is fearr i bPáras le dhá bhliain déag anuas!!!!

2012-02-11T21:16:00.000+01:00

Níor chaill foireann na hÉireann an cluiche...

...cuireadh ar athló é.

mallacht rugbaí na fraince le sárú...

2012-02-04T15:17:00.008+01:00

Cliceáil le méadú, led thoil!

Don dara bliain déag ó tháinig an Iodáil isteach sa chomórtas tá Craobh na Sé Náisiún sa rugbaí buailte linn agus í ag tosnú an deireadh seachtaine seo. Is í foireann na hÉireann an dara foireann is fearr ón mbliain 2000 i leith ó thaobh na bpointí atá buaite aici thar na blianta ach is scéal eile ar fad de má bhreathnaítear ar líon na gcraobhacha atá bainte amach acu le linn na tréimhse céanna.

Cliceáil le méadú, led thoil!

Cé go bhfuil an chomhéifeacht Pointí/Imeartha – tugaimís PI uirthi – thar barr, tá na comhéafachtaí Craobhacha/PI agus Caithréimeanna Móra/PI in n-údair díomá.

Ma bhronntar dhá phointe ar chraobh agus trí chinn má bhí caithréim mhór ina teannta faightear an chomhéifeacht Rath/Iarracht agus is léir uaithi nach bhfuil an luach saothair i gcomhréir le líon na gcluichí atá buaite ag an bhfoireann.

“Ádh na nÉireannach”, a deirtear go minic, ach níl sé ró-shoiléir i gcónaí cén fáth.

Is í “mallacht na Fraince” is mó is cúis leis, dar liom. Bíonn foireann iontach i gcónaí ag na Francaigh, gan amhras, ach ní thugann sin míniú sásúil ar an scéal truamhéalach.

Mar shampla, ón mbliain 2004 i leith bhain foireann Shasana an ceann is fearr ar an bhFrainc gach re uair (ráta ratha de 50%), ach ní raibh ach ráta ratha de 25% acu i gcoinne fhoireann na hÉireann. Sa tréimhse chéanna, áfach, chaill foireann na hÉireann gach cluiche in aghaidh na Fraince cé is moite de cheann amháin.

Is é mo léamh féin ar an rud ná go raibh, suas go dtí ré na gairmiúlachta, meon cineál paróisteach ag foireann na hÉireann agus le linn don Choróin Thriarach a bheith i mbarr a réime ba bheag suim a bhíodh ann sa chluiche “andúchasach” i gcoinne na Fraince. Ansin nuair a tháinig athrú meoin ar na hÉireannaigh bhí an bhearna shíceolaíochta a bhí le sárú acu de bharr na gcluichí uile a bhí caillte roimhe sin acu chomh mór sin nach bhfuil éirithe leo fós í a shárú. Is amhlaidh go mbionn foireann na Fraince i dtólamh ar a suaimhneas agus iad ag imirt i gcoinne na nÉireannach.

I bhfocal Jeremy Guscott, “tá sé thar am do na hÉireannaigh an moncaí Francach a bhaint dá ndroim”.

gearóid mac ádhaimh mar thaoiseach?...

2012-02-01T23:29:00.001+01:00

Tá uair na práinne buailte le Poblacht na Éireann agus i bhfianaise ar thit amach sna laethanta beaga is léir go bhfuil duine ag teastáil mar cheannaire ar rialtas na tíre a bhfuil cnámh droma inbhraite ann. I láthair na huaire is é sin an mianach is tábhachtaí.

Ní chuirfeadh sé iontas ná olc orm má cheaptar go bhfuilim imithe as mo mheabhair ach tar éis dom taighde a dhéanamh ar na hábhair cheannaire i bhfianaise a bhfuil de dhíth ar an tír faoi láthair, ní raibh fágtha ar an liosta sa deireadh ach ainm amháin: Gearóid Mac Ádhaimh.

Tá a fhios agam go bhfuil drochmheas ag go leor daoine air ach deirimse gur chóir an fichiú haois a ligean i ndíchuimhne agus aghaidh a thabhairt ar an todhchaí. Ní mór a admháil gur fear righin, cróga é a bhfuil seasamh a choda ann agus is í sin an tréith a bhfuil an géarghá is mó léí i ndufair chrua an lae inniu mar ní fiú aon mhianach eile má tá an mianach sin in easnamh. Agus is é sin seirfean truamhéileach na fírinne.

Agus, mura bhfuil dul amú mór orm, ní dóigh liom go bhfuil sé ar thóir an airgid ná an tsaoil bhoig. Agus ní dóigh liom go mbeadh sé de dhásacht ag éinne meas coileáinín a thabhairt air. Agus ba thús maith an méid sin féin!

Mar sin, d'fhéadfainn rialtas éigeandála náisiúnta a shamhlú leis an Uasal Mac Ádhaimh ina cheannaire air.

Nó an bhfuil aon duine eile ann a d'fhéadfaí a mholadh?

sarkozy agus an taoiseach: meas madra nó meas amadáin...

2012-01-31T21:44:00.005+01:00

Caithfidh mé a admháil gur baineadh siar asam nuair a chonaic mé an grianghraf seo ar shuíomh nuachta inniu. Cad a mheasann sibhse? An é nach bhfuil fágtha de mheas ar cheannaire an rialtais ach meas madra nó meas amadáin?

Mar is eol don saol, bhí an iomarca d'abhlóireacht an lútálaí sa mhéid leath-fhíor a dúirt Ó Cionnaoith i nDavos an deireadh seachtaine seo caite.

Ar aon nós, tá a luach saothair faighte aige ó fhear atá cleachta go maith ar dhlí na dufaire agus a bhfuil a fhios aige anois cén tuiscint atá ag Ó Cionaoith féin ar a áit sa rangú.

Ba dheacair a shamhlú go mbeadh de dhásacht ag Sarkozy a leithéid a dhéanamh leis an Óbamach nó leis gCamshrónach, nó le haon cheannaire rialtais eile ...

"siúdar", nó nod foghraíochta don réiteoir....

2012-01-14T21:18:00.007+01:00

Bhí eadarlúid bheag dheas le linn an chluiche rugbaí idir Cúige Uladh agus Leicester aréir.

Bhí an chlibirt ar tí teacht le chéíle agus an dá líne tosaigh ar tinneall chun bualadh isteach ar a chéile, ach sara ndúirt an réiteoir na trí fhocal siúd atá de ghlanmheabhair, gan dabht, ag gach leantóir rugbaí faoi seo (mar atá: "tadhailligí! stadaigí! téigí i gcleamhnas!*") theastaigh uaidh ar dtús rabhadh a thabhairt mar gheall ar rud éigin.

Bhuel, cibé rud a bhí i gceist ag an Uasal Poite - mo fhocal ar seo daoibh go bhfuil scoth an Bhéarla aige - bhí mar eochairfhocal ann an focal “siúdar”.

Amach leis an abairt phráinneach, mar sin, as béal an réiteora, go húdarásach mar is gnách le réiteoir.

Ach... níor thuig na himreoirí go díreach cad a bhí i gceist aige - ní nach ionadh. Mar sin, dúirt sé in athuair í, an abairt le "siúdar".

Cuma cheisteach i gcónaí ar aghaidh na n-imreoirí, an dá líne tosaigh ag féachaint ar a chéile, a nguaillí á gcur le chéile, mar a déarfá, chun an tomhas a fhuascailt. An raibh a fhios ag éinne cad a bhí i gceist ag an Uasal Poite?

Ansin rith sé le himreoir amháin. Agus mhínigh sé de ghuth múinte foghraíocht cheart an fhocail don réiteoir: "seóldar!"

*Is féídir "nascaigí" a rá freisin.

an comharba ar an uachtarán agus an dlí neamhscríofa...

2012-01-07T15:48:00.003+01:00

Le roinnt seachtaine anuas tá Uachtarán na Gearmáine ag tuisliú ar sheanscéalta a bhaineann leis an tréimhse le linn dó a bheith ina phríomh-aire ar an Stát Sacsain Íochtair. Agus anois tá an chosúlacht ar an scéal nach mbeidh an dara rogha aige ach éirí as oifig más mian leis gradam oifig na huachtaránachta a chaomhnú.

Is aisteach an scéal é ar bhealach mar ní raibh suim ag duine ar bith (nó an raibh?!) go dtarlódh a lethéid, go háirithe tar éis dá réamhtheachtaí Horst Köhler éirí go tobann as oifig bliain go leith ó shin, rud nár tharla riamh roimhe sin agus a bhain creatha as an gcóras ag an am.

Ar aon nós, nuair a théann Angela Merkel agus a comhghleacaithe i mbun iarrthóirí nua a roghnú ní bheidh orthu reiligiún na n-ábhar uachtaránachta a chur san áireamh.

Is amhlaidh go bhfuil dlí neamhscríofa ann a bhaineann leis na trí phost is airde sa státchóras agus a gcloítear leis ó bunaíodh an stát sa bhliain 1949. De réir an dlí neamhscríofa seo ní féidir le triúr ón reiligiún céanna na trí phost a bheith acu ag an am céanna.

Mar sin, ós rud é go bhfuil Ceann Comhairle an Bhundestag ina Chaitliceach agus Seansailéir Merkel ina Protastúnach ní bheidh ceist an chreidimh le cur san áireamh nuair a roghnófar comharba ar Wulff (atá ina Chaitliceach).

2012: athbhliain faoi mhaise dhaoibh...

2012-01-01T00:24:00.001+01:00

Bliain úr faoi shéan is faoi mhaise dhaoibh, a chairde, pé áit a bhfuil sibh agus go n-éirí go seoigh libh sa bhliain atá amach romhainn.

má tá bronntanais fós le ceannach agat: céard faoi la grappa dei nostalgici?...

2011-12-22T21:06:00.002+01:00

Mar is eol don saol is biotáille í grappa a dhéantar as na fíonchaora meilte a fhanann sa chantaoir fíona le linn phróiseas táirgeachta an fhíona. Céatadán de réir toirte idir 37.5 agus 60 atá ann de ghnáth.

Tá comhlacht san Iodáil a dhíolfadh foireann de cheithre bhuidéal grappa leat ar € 12.10. Buidéil bheaga atá i gceist san fhoireann seo atá pacáilte "go deas" i mbosca beag le fuinneog ach ní hé sin an tréith is suntasaí a bhaineann leo, is iad na lipéid ar na buidéil.

Díolann an comhlacht idir ghrappa agus phrosecco, bheoir agus fhíon, agus rogha mhaith de lipéid stairiúla leis an Duce orthu. (Le béim ar an bhfocal "stairiúl", an dtuigeann sibh?)

Agus...ó, sea... sara ndéanaim dearmad de, tá an mac-an-té-úd-eile ar fáil freisin, tá's agaibh an té leis an gcroiméal beag dubh. Má tá tart ort, nó rud eile in easnamh ort, in áit phoiblí sa Ghearmáin, ní bheadh sé inmholta do thart a chosc, nó an faobhar a bhaint ded' chumha, le cinn áirithe de na beoracha ón dream seo - ar an ábhar go bhfuil sé i gcoinne an dlí siombailí ón Tríú Ríocht - ar a áirítear portráid Hitler agus macasamhlacha di - a thaispeáint go poiblí.

Tá pearsna stairiúla eile ar fáil, dar ndóigh: Lenin, Stalin, Tito agus, fiú amháin, Che agus David Ben-Gurion(!) ach, ar chaoi éigin, ní dóigh liom go bhfuil ráchairt ró-mhór ar na daoine seo, ná súil ag an gcomhlacht go mbeadh. An dtuigeann sibh?

barrach an euro agus an lasóg gan choinne - uachtarán na gearmáine faoi bhrú...

2011-12-16T19:18:00.006+01:00

Schloss Bellevue, áras Uachtarán na Gearmáine in mBeirlín

Fuair Uachtarán na Gearmáine Christian Wulff leath-mhilliún euro ar iasacht ó fhear gnó sa bhliain 2008 agus é fós ina Phríomh-Aire ar an Stát Sacsain Íochtair. Cheannaigh sé teach cónaithe leis an airgead. Bhí sé nuaphósta ag an am tar éis a cholscartha óna chéad bhean an bhliain roimhe sin.

Bhí ráta úis na hiasachta ní ba ísle ná gnáthráta an mhargaidh ag an am. Ní raibh Wulff ach ag íoc an úis sarar thug sé an t-airgead ar ais.

Shéan sé sa pharlaimint i Sacsain Íochtair agus é fós ina Phríomh-Aire go raibh aon chaidreamh gnó leis an ngnóthadóir ar thug - de réir leagan an Uachtaráin anois - a bhean chéile an iasacht dó. Ba é an Comhaontas Glas a chláraigh an cheist. D'aisíoc Wulff an t-airgead cúpla lá dar gcionn agus thóg sé iasacht ó bhanc chuige sin.

D'eisigh an t-Uachtarán sna laethanta beaga ráiteas ina maítear nach raibh aon rud mícheart déanta aige mar gheall air gurbh ó bhean chéile an fhír ghnó a fuair sé an iasacht.

Deir Der Spiegel inniu, áfach, gur léir gurbh é an t-airgead de chuid an fhir ghnó féin – darb ainm Geerkens – a bhí i gceist agus gurbh é an fear gnó go pearsanta a shocraigh an iasacht agus nár baineadh úsáid as ainm na mná céile ach chun an caidreamh gnó idir Wulff agus Geerkens a choimeád faoi cheilt.

Tháinig Wulff i gcomharbacht ar Horst Köhler a d'éirigh as oifig go tobann i 2010, rud a bhí ina chúis ghéarchéime ag an am. Ba Wulff ansin an t-iarrthóir a chuir an Seansailéir Angela Merkel chun tosaigh. Chomh maith le haon rud eile, ba ag ciceáil chomh-iomaitheora suas staighre a bhí an Seansailéir dar le go leor tráchtairí.

Má éiríonn Wulff as oifig de bharr an scannail reatha beidh géarchéim as an nua ann, géarchéim nach mbeidh Merkel in inmhe a shárú go ró-éasca agus í ag teacht go tiubh ar shála na géarchéime faoi thodhchaí an euro atá ar coipeadh i bpáirtí na Liobrálach Daonláthach (FDP), comhpháirtí de chuid Merkel agus an CDU sa chomhrialtas.

Agus is ionann géarchéim an rialtais i mBeirlín agus géarú ar ghéarchéim an euro.

tá cnagairí na háite ag cuidiú leis na póilíní ina gcuid fiosrúcháin...

2011-12-10T19:24:00.005+01:00

Nuair a bhí mé i mo gharsún óg fiosrach ag éisteacht le Cathal de Mhistéal ar an raidió agus é ag léamh na nuachta, thugainn an-suntas do abairt áirithe a leanadh, de ghnáth, gach mír nuachta faoi choir éigin a bhí tar éis tarlú, mar atá: "tá roinnt daoine ag cuidiú leis na gardaí faoi láthair ina gcuid fiosrúcháin."

Cé go raibh drochghníomh tar éis titim amach, ba mar shólás riamh dom na daoine deasa cuidiúla seo a bheith ar iompú boise ar an láthair agus iad de shíor toilteanach agus lánsásta, de réir dealraimh, cuidiú leis na gardaí bochta.

Ach cérbh iad na daoine cuidiúla seo? a d'fhiafrínn díom go minic.

Bhuel, bhí sé tugtha faoi ndeara agam go mbíodh daoine ann sa phobal, fir a bhformhór agus fuadar na tábhachta fúthu, a bhailíodh an t-airgead san eaglais, mar shampla, agus a bhíodh ina léitheoirí agus mar sin de. Tuataí le gradam áirithe a mbíodh liosta a n-ainmneacha á léamh amach gach Domhnach agus é beagnach de ghlanmheabhair ag gach duine sa cheantar. Agus ag mórshiúil Fhéile Chorp Chríost bhídis gníomhach mar mhaoir. Nuair a bhíodh cluichí ar siúl bhídís i láthair freisin agus feidhm éigin acu.

Agus iad sáite i ngach uile rud eile, caithfidh gurbh iad seo na daoine freisin a bhíodh - pé uair a bhíodh gá leis - ag cabhrú leis na póilíní a gcuid fiosrúcháin a thabhairt chun cinn, dar liom. Níor dheacair dom na fir seo a shamhlú agus iad - a luaithe agus a bheadh scéala amuigh faoi choir sa cheantar - ag déanamh go diongbháilte ar stáisiún na ngardaí. Agus i gcónaí ar an mbonn deonach, neamhoifigiúil céanna, gan dabht.

Ar ámharaí an tsaoil, sara raibh deis agam clúmhilleadh a scaipeadh ar fud an bhaile chuir mé toradh mo dhomhainmhachnamh faoi bhráid mo thuismitheoirí.

********

Dála an scéil, tá an blocthiontaire torainn ísil (LNB) thuas as feidhm faoi láthair. Ní fheadar cén fáth...

(Tá sé dírithe ar shaitilít óna bhfuil an BBC etc. le fáil saor in aisce. Níl RTÉ, TG4 etc. ar fáil saor in aisce, áfach, d'ainneoin a mbíodh le rá ag Uachtarán tráth faoin diaspóra díl.)

nuacht an lae ó rnag le tras-scríbhinn uaimse...

2011-11-26T18:33:00.003+01:00

Dhein mé tras-scríbhinn de nuacht an lae inniu. An nuacht is déanaí atá ann agus cuireann daoine suim ina leithéid gan go mbíonn spreagadh ar leith ag teastáil.

Dá gcuirfí mp3 agus tras-scríbhinn ar fáil go sciobtha gach lá bheadh go leor daoine sásta an nuacht a léamh agus a chloisint as Gaelainn. I dteannta le gluais bheag. De réir a chéile, bheadh na focail reatha nuachta á bhfoghlaim acu. Agus duine ag tabhairt faoin rud go leanúnach, ní bheadh an tras-scríbhinn de dhíth air nó uirthi a thuilleadh tar éis bliana nó mar sin.

D'fheadfadh daoine clárú agus d'fhéadfaí an dá chomhad (mp3 agus pdf) a sheoladh i ríomphost chucu. D'fhéadfaidís an pdf priontáilte a léamh agus an mp3 a chloisint ar a slí abhaile sa bhus nó sa traein. Nó b'fhéidir go mbeadh ipad nó a leithéid acu. Ceithre nó cúig nóiméad in aghaidh an lae. Ag éisteacht leis an nuacht a bheadh ag teastáil uathu ar aon chaoi. Agus an teanga á sealbhú acu gan dua ró-mhór.

Agus lucht éisteachta agus léimh na meán Gaelainne ag dul i méid... agus is gné thábhachtach eacnamaíoch an ghné dheireannach sin.

Comhad-mp3 ar fáil faoin nasc seo: http://www.box.com/s/8dm91aej6bfvlrnu3g2s
Mar chomhad-pdf ar fáil faoin nasc seo: http://www.box.com/s/qly0on4ziu0ntk4g40vr

"Tá sé ina chlampar arís inniu i bpríomhchaithair na hÉigipte Caireo idir póilíní agus lucht léirsithe. Tá tuairiscí go bhfuil duine amháin maraithe ansin. Tá na mílte cruinnithe i gcónaí i gcearnóg Tahrir sa chathair don ochtú lá as a chéile inniu agus iad ag cur in aghaidh an fhir a cheap údaráis mhíleata na tíre le bheith ina phríomh-aire, sin é Kamal Gansuri. Gheall Kamal Gansuri inné go gcuirfeadh sé rialtas iomlán le chéile le freastal ar phobal na tíre uilig, a deir sé. Ach tá léirsitheoirí ag éileamh anois go gcuirfí ar atráth na toghcháin phairliminte atá ceaptha tosú arú amárach san Éigipt. Níl aon mhuinín ag go leor de phobal na hÉigipte as Kamal al Gansuri mar gur raibh sé ard go maith i réimeas an iar-uachtaráin Hosni Mubarak. Réimeas, ar ndóigh, a cuireadh de dhroim seoil san Éigipt i mí Feabhra seo caite

Tá sé fógraithe ag an Vatacáin go mbeidh nuinteas nua an Phápa chun na tíre seo ag cur faoi anseo. I ráiteas inniu ó phreas-oifig na Vatacáin deirtear gurb é an Gael-Mheireacánach, an Moinsíneoir Charles Brown, an nuinteas nua an Phápa go hÉirinn, dhá bhliain déag agus daichead d'aois atá sé. Ní fear é seo a bhfuil taithí aige i seirbhís eachtrach na Vatacáine, ó naoi déag nócha ceathair tá sé ag obair sa Vatacáin,áit ar thosaigh sé ag obair ansin faoi stiúir an Chairdinéil Josef Ratzinger ag an am, an Pápa Beinidict a Sé Déag anois. Beidh an Moinsíneoir Brown ag maireachtáil anseo le linn a thréimhse mar nuinteas chun na tíre. Cé go bhfuil sé socraithe ag an rialtas anseo Ambasáid na hÉireann chun na Vatacáine a dhúnadh.

Tá Eithne Kenny, máthair an Taoisigh Enda Kenny, théis (tar éis) bháis. I ráiteas ó sheirbhísí eolais an rialtais a tugadh an t-eolas seo inniu agus beidh socraithe a sochraide á dtabhairt, a dúradh, nuair a bheidh siad déanta. Tá a gcomhbhrón curtha in iúl ag an rialtas don Taoiseach agus dá mhuintir ina mbris. Beidh tuilleadh faoi seo ar nuacht an iarthair.

Tugadh le fios inniu ag aonach mór jabannaí atá ar siúl an deireadh seachtaine seo san RDS i mBaile Átha Cliath go bhféadfadh céad go leith míle jab a bheith ar fáil in iarthar na hAstráile sna cúig bhliana atá romhainn. Go bhfuil borradh mór a bheith faoi thionscal na mianadóireachta in iarthar na hAstráile. Tá cúrsaí eacnamaíochta ar fud na tíre thar a bheith folláin anois ar na saolta seo agus dá réir iad ag iarraidh oibrithe oilte ó thar lear le dul ag obair ansin. De bharr cúrsaí a bheith chomh dona sa bhaile agus gan mórán cosúlachta ann go dtiocfadh aon fheabhas go sciobtha tá suim ar leith á léiriú ag na mílte as an tír seo dul ag obair anois san Astráil.

Caithfidh cáiníocóirí na tíre seo os cionn míle milliún euro a chur isteach in Irish Life & Permanent ó tharla nár éirigh leis an gcomhlacht sin an rannóg árachais saoil atá acu, Irish Life, a dhíol. I ráiteas ón Roinn Airgeadais deirtear gur chuir siad in iúl do Irish Life & Permanent nach raibh aon cheann de na tairiscintí a fritheadh (fuarthas) ar an rannóg árachais saoil ansin feiliúnach ag an tráth seo agus dá réír sin nach bhféadfaí glacadh leo. Go dtí seo tá dó pointe seacht míle milliún euro curtha isteach ag an státchiste in Irish Life & Permanent. Ach teastaíonn ó cheithre mhíle milliún caipitil fós uatha le chur in aghaidh droch-iasachtaí. Bhí súil go dtiocfadh an t-airgead sin as díol Irish Life ach chlis ar an ndíol sin agus fágann seo anois gurb iad lucht íoctha cánach na tíre a chaitheas íoc as seo.

Tá na húdaráis sa Phacastáin á mhaíomh go ndeachaigh dhá héileacaptar le NATO isteach go iarthuaisceart na tíre as an Afganastáin agus gur ionsaigh siad ionad seiceála míleata ansin in aice na teorann. Deirtear gur maraíodh sé dhuine dhéag saighdiúir san ionsaí agus gur goineadh ceathrar eile. Dúirt úrlabhraí thar ceann fhórsa idirnáisiúnta NATO sa réigiún go rabhadar ar an eolas faoi seo ach nach bhfuil sé soiléir céard a tharla, a dúradh, agus go bhfuil siad fós ag fiosrú an cháis.

Tá comhairle eacnamaíoch an chonartha Arabaigh le teacht le chéile inniu i gCaireo na hÉigipte agus beidh airí gnóthaí eachtracha ó thíortha an chonartha le dul i mbun cruinnithe ansin amárach lena mheas ar cheart smachtbhannaí a chur i bhfeidhm in aghaidh Siria de bharr an chlampair sa tír sin agus na droch-chaoi a bhfuil údaráis na tíre ag caitheamh leis na daoine. De réir na dtuairiscí, mharaigh na fórsaí slándála os cionn scór duine i Siria arís inné le linn léirsithe in aghaidh réimeas an uachtaráin Bashar Al-Assad. Ar na smachtbhannaí atá á meas tá cosc ar thrádáil earraí áirithe le Siria, chuirfí ar cheal eitiltí tráchtála chun na tíre agus, freisin, chuirfí deireadh luath leis an ndeileáil a dhéantar le banc ceannais Siria."

an pholainn, an úcráin agus an dóchas...

2011-11-15T23:34:00.002+01:00

Mar is eol daoibh, tá an cáiliúchán do Chraobhchomórtas Sacair na hEorpa bainte amach ag foireann sacair Phoblacht na hÉireann.

An cuimhin libh an uair dheireannach a tharla a léithéid?

Má bhreathnaítear ar an bhfíseán feictear an slua taobh thiar den chúl. Go díreach san áit sin a raibh mise an lá céanna. Lá stairiúil a bhí ann agus níor chreid éínne sa bhliain 1988 go dtarlódh a leithéid.

Tá súil agam go mbeidh iontas dearfach eile i ndán dúinn sa Pholainn agus san Úcráin an bhliain seo chugainn.

Meelitus!! Poblacht na hÉireann 0, Poblacht na hEastóine 5...

2011-11-15T17:25:00.001+01:00

Nílim ach ag magadh fúibh, gabhaigí mo leithscéal. (Bhuel, tá súil agam gur ag magadh fúibh atáim.)

An barrscór a bheadh sa mhéad thuas nó scór aislingiúil? Ní barrscór do fhoireann na hÉireann a bheadh ann níos déanaí tráthnóna inniu, ar aon nós.

D'fhógair traenálaí sacair fhoireann náisiúnta na hEastóine Tarmo Rüütli an tseachtain seo caite go raibh foireann den chéad scoth ag Giovanni Trapattoni. Ós rud é gur traenálaí reatha fhoireann na hÉireann é an Trapattónach feiceadh dom gurbh fhéidir gurb í an fhoireann ó Chríocha Fáil a bhí ar cuairt ag an am sin san Eastóin a bhí i gceist aige.

Ní "foireann den scoth" go díreach a dúirt sé ach "foireann aislingiúil". Níl aon aistriúchán ag focal.ie don téarma Béarla a cumadh tráth den saol le haghaidh fhoireann náisiúnta cispheile na Stát Aontaithe.

Baintear úsáid as "Dream Team" sa Ghearmáinis níos minice ná as an aistriúchán "Traummannschaft", is dócha.

Ar aon chaoi, an bhfuil a fhios agaibh cad is brí le meelitus?

Bhuel, ní galar atá i gceist ach focal as an Eastóinis. "Plámás" is brí leis.

Ní féidir a rá gur éirigh leis an bplámás an Aoine seo caite.

08.11.1939: ná déantar dearmad de Georg Elser (IS)...

2011-11-08T13:20:00.004+01:00

Ba fhear oibre Elser a raibh baint aige leis na Cumannaigh ar feadh tamaill bhig. Dhiúltaigh sé an chuirtéis Hitler a thabhairt nuair a ghabh na Naitsithe an chumhacht.

I monarcha uaireadóra ar feadh tréimhse agus, ina dhiaidh sin, i monarcha armatúr a bhíodh obair aige. San áit dheireannach nochtadh dó go raibh cogadh á ullmhú ag Hitler.

Tar éis Comhaontaithe München sa bhliain 1938 bhí sé cinnte de go raibh Hitler ar a shlí isteach i gcogadh mór agus chinn sé é a stopadh.

Fuair sé obair i gcairéal chun teacht ar phléascáin agus ansin bhog sé go München. Théadh sé gach tráthnóna chuig an Bürgerbräukeller, théadh sé i bhfolach ann go dtí go mbíodh gan duine eile imithe agus ansin théadh sé i mbun oibre. Taobh istigh de 30 lá bhí an buama i bhfolach in bpoll a thochail sé sa philéar taobh thiar den ardán.

B'fhada gur tugadh an t-aitheantas a bhí tuillte aige do Georg Elser sa ré iarchogaidh sa Ghearmáin. Ba é scannán a dhein Klaus-Maria Brandauer sa bhliain 1989 a chuir Georg Elser faoi bhráid pobail leathan faoi dheireadh.

Ach anuas go dtí na blianta beaga féin ba ar éigean a cuireadh Elser riamh ar chomhchéim leis na daoine eile a dhein iarracht deireadh a chur le ré Hitler.

Go díreach tar éis an chogaidh bhí ráflaí ag dul thart gur chomhcheilg de chuid na Sasanach nó na Naitsithe féin a bhí san ionsaí ar Hitler agus deineadh neamhaird ar chás Elser dá bharr. I dtús na seascaidí, ansin, thángthas ar cháipéisí de chuid an Gestapo, taifid an cheistithe a bhí déanta acu ar Elser agus dheimhnigh na cáipéisí siúd an leagan den scéal atá inste agam thuas.

Fós féin, bíonn drogall éigin ar bhunaíocht na Gearmáine an t-omós céanna a thabhairt do Georg Elser agus a thugann siad do Claus Schenk Graf von Stauffenberg agus na comhchealgairí uaisle eile a dhein iarracht Hitler a fheallmharú ar an 20ú lá de Iúil, 1944.

Tá sé ráite nach ndeachaigh grúpa Stauffenberg i mbun gnímh go dtí go raibh an dochar déanta agus an cogadh caillte agus nach raibh fúthu ach margadh a dhéanamh leis na Comhghuaillithe lena gcuid féin a tharrtháil. Ní iomlán na fírinne é sin, áfach, ná a leath di. Bhí Elser, áfach, gníomhach ón tús.

Cén fáth, mar sin, a bhfuil Georg Elser in áit na leathphingine?

Bhuel, d'ainneoin a mbíonn le feiscint ar an dromchla, is dóigh liom, i ndeireadh an lae, gur sochaí í an Ghearmáin a bhí riamh anall go dian céimlathach. Agus, de bharr sin, ní ceadmhach do fhear beag an domhan a tharrtháil.

"Die Erlósung kommt von oben, nicht von unten."

08.11.1939: ná déantar dearmad de Georg Elser...

2011-11-08T08:01:00.001+01:00

Ba bheag nár chuir Georg Elser deireadh le beatha agus le ré Adolf Hitler ar thráthnóna an 08.11.1939 nuair a phléasc an buama ama a bhí curtha i bhfolach aige sa cholún taobh thiar den phódiam sa Bürgerbräukeller i München. Bhí Hitler i láthair an tráthnóna céanna chun óráid a thabhairt agus an Hitlerputsch a tharla cothrom an lae sin agus an lae dár gcionn sa bhliain 1923 á chomóradh ag na Naitsithe.

Ar an drochuair, d'fhág Hitler an tábhairne ní ba luaithe ná mar a bhíothas ag súil leis. De bharr na drochaimsire níor thaistil sé ar ais chuig Beirlín san eitleán, mar a bhí socraithe roimh ré, ach ar an treain.

Gabhadh Georg Elser an tráthnóna céanna agus é gar do theorainn na hEilvéise ag déanamh iarrachta éalú thairis. Cuireadh chun báis é ar ordú Hitler ag deireadh an chogaidh i nDachau.

Guy Fawkes agus Jud Süß: an bheirt bhead-ghaidhs...

2011-11-06T00:29:00.003+01:00

Is é atá sa dara pictiúir thuas ná an póstaer a d'fhógair an scannán míchlúiteach a dhein Veit Harlan sa bhliain 1940 mar scannán boilscearachta frith-Ghiúdach do na Naitsithe.

Guy Fawkes é an duine sa phictiúr ar bharr na míre seo. Má ba bhead-ghaidh na Naitsithe Jud Süß tráth dá raibh sa Ghearmáin, is bead-ghaidh fós Guy Fawkes in áiteanna áirithe eile.

An dóigh libh gur íomhá fhrith-Chaitliceach í nó an spraoi lán-neamhúrchóideach a bhíonn i gceist agus Guy Fawkes á dhó ar bharr tinte cnámha le linn Guy Fawkes Night?

Nach mbainfeadh an chosúlacht idir an mbeirt thuas siar asat fós féin?

Uirlis bolscaireachta ar baineadh úsáid aisti le dul i gcion ar mheon an phobail i leith lucht creidimh eile chun an lucht siúd a dhíshealbhú agus a chur faoi chois. Hmmm... cé acu atá i gceist agam anois?

Agus i bhfianaise a bhfuil ráite thuas, an dóigh libh gur rogha mí-ámharach an masc seo mar shiombail na gluaiseachta atá ag léirsiú faoi láthair in aghaidh an chaipitleachais?

Ach cad atá an masc féin ag smaoineamh agus aoibh go dtí na cluasa air? (Ní Jud Süß ná Guy Fawkes mé ach masc le miongháire air agus sáróidh an tuiscint don ghreann na baincéirí féin?)

Go tsáraí sí.

idir dhá chrith na sleá...

2011-11-05T19:52:00.003+01:00

De réir an tseanfhocail is é an rud is annamh is iontach. Ach an ionann sin agus a rá gur rud iontach gach rud annamh?

Cíbé ar bith tá alt le Fiontán Ó Tuathail san IT inniu ar fiú é a léamh. "Cén fáth a raibh Shakespeare chomh do-ghabhála sin?" an teideal.

Liam Luaineach ag ainliú idir dhá chrith na sleá?

Pléann sé ar dtús leis na teoiricí comhcheilge i dtaobh fhíor-údaracht na saothar cáiliúil agus maíonn sé nach raibh taobh thiar díobh agus iad á gcur faoi bhráid an phobail ar dtús ach snobaireacht an uasaicme agus iad gan a bheith sásta glacadh leis go raibh fear ón meánaicme in acmhainn a leithéid de shaothair a chruthú.

Ach is é an léamh ar Shakespeare mar ealaíontóir éalaitheach i ré ghuaiseach an tuairim is úire agus is suimiúla a nochtann Ó Tuathail san alt, dar liom.

Dealraíonn sé Liam Luaineach leis na healaíontóirí a mhair le linn ré Stalin san Aontas Sóivéadach. Níor mhóir dóibh siúd a bheith de shíor ar a ndícheall ag iarradh iad féin a choimeád beo agus a bheith ina n-ealaíontóirí cruthaitheacha ag an am céanna. Ritheann na haimneacha Shostakovich agus Prokofiev (a fuair bás ar an lá céanna a ndeachaigh Stalin féin amach ar Shlí na Fírinne) láithreach bonn liom.

Mar is eol bhí Banríon Eilís I Shasana i mbun na Caitlicigh a dhíothú ag an am agus más fíor é go raibh Shakespeare ag ainliú idir an seanchreideamh agus an creideamh nua ní nach ionadh go raibh sé ar a dhícheall nach dtiocfadh a leithéid go ró-shoiléir chun solais ina shaothair. Go mór mór ó bhí daoine a raibh baint aige leo curtha chun báis ag an gCoróin.

Agus má chuimhnítear ar an modh básaithe barbarach a bhíodh i bhfeidhm i Sasana ón mbliain 1341 anuas go dtí an 18ú haois ní deacair a shamhlú - má tá bunús le teoiric an Tuathalaigh - go raibh imní agus scéin fite fuaite i bpróiseas cruthaitheach de chuid Shakespeare.

Nach íorónach an rud é dá mbeadh an drogall traidisiúnta a bhíonn ar Shasanaigh plé leis an taobh gruama dá stair féin ar an gconstaic ba mhó dóibh chun teacht ar léargas cruinn ar an bhfile is cáiliúla dá raibh riamh acu?

michael d. rónaofa: tá paidir aige ...!

2011-10-25T22:17:00.002+02:00

creid, a mhic, i michael d. go glan

ná tabhair vóta riamh gan fáth

coimeád an tír seo mar is cóir

tabhair do na iarrthóirí eile onóir

ach ná déan marú, cam ná drúis

ná dóchas bréige ar aon chúis

ná santaigh rath nach rathúnas é

ach bladhmann agus bladar baoth

greamú sleá...

2011-10-15T21:27:00.000+02:00

Ní fheadar cad é an téarma Gaelach don ghreamú rugbaí neamhdhleathach ar chúis leis gur thug an réiteoir Éireannach Alain Rolland cárta dearg don imreoir Breatnach Warburton i gcluiche leathcheannais den Chorn Domhanda Rugbaí inniu.

Is mar seo a tharla sé:

Íomha 1: Beireann Warburton greim ar Clerc.

Íomha 2: Suas leis!

Íomha 3: Contra...

Íomha 4: ...versus.

Íomha 5: Síos leis!

(Cé go bhfuil na cosa thuas.)

Íomha 6: I gcónaí síos...

Íomha 7: A chosa in airde, tá Clerc scaoilte saor, nó geall leis, ag Warburton agus ag titim go talamh...

Íomha 8: ...de thuairt. Agus gan deis aige an titim a mhaolú trí úsáid a bhaint as a lámha.

Íomha 9: Agus an réiteoir beagnach in aice leis...

Má fheictear ar Íomha 5 is léir go raibh an dochar déanta faoin am seo. Ní nach ionadh má cheap an réiteoir ag an bpointe seo ar a dhéanaí go raibh an t-imreoir leis an geansaí dearg i mbun greamú sleá a dhéanamh.

Cé nár chuir sé an greamú neamhdhleathach úd go hiomlán i gcrích ba chóir dó mar imreoir gairmiúil a bheith ar an eolas faoi cad is féidir a tharlú má dhéantar a leithéid i ngiorracht cúpla méadar don réiteoir.

Agus anois, amhail garsúin anabaí, tá an traenálaí Breatnach agus go leor eile ag clamhsán faoin réiteoir agus ag cur an mílleáin air mar gheall air go raibh an bua ag an bhfoireann eile.

B'fhearr dóibh a chur ina luí ar an imreoir sa gheansaí dearg a leithscéal a ghabháil le Clerc.

daorchluiche i Yankee Stadium...

2011-09-25T01:55:00.001+02:00

Nuair a bhíomar thall i Nua-Eabhrac thugamar cuairt ar Yankee Stadium sa Bhronx agus bhíomar i láthair do chluiche idir na New York Yankees agus na Toronto Blue Jays. Solaoid íonghlan de chultúr Mheiriceá is ea an daorchluiche, mar is eol, agus go leor americana le feiceáil sa staid bhreá nua a d'osclaíodh sa bhliain 2009 in aice an tseanchinn a scartáileadh go díreach ina dhiaidh sin.

Ní mór na rialachaí is tábhachtaí a chur in iúl duit féin roimh ré mar is iomaí turasóir Eorpach a chaith trí h-uaire leadránacha i láthair ag cluiche gan tuairim aige cad a bhí ar tarlú.

Mhair an cluiche breis agus trí h-uaire a chloig agus de bharr gan móran rití a bheith idir na foirne am ar bith le linn an chluiche bhíomar ar bís ó thús deireadh agus níor bhraitheamar an t-am ag dul thart.

Bhí an bua ag na Yankees agus is leantóirí dá gcuid m'iníon agus mise anois.

Tá a fhios agam gur saghas FC Bayern München an daochluiche iad na Yankees mar thoradh ar a bhfuil bainte amach acu thar na blianta agus gur amhlaidh gur beag an meas a bhíonn ag daoine i SAM orthu taobh amuigh de leantóirí na Yankees féín.

Ach nach bhfuil deireadh le ré rómánsúil an chailliúnaí?

Nuair a bhí mé fillte ar an nGearmáin arís, thóg mé Underworld le Don DeLillo anuas den tseilf agus léigh mé sliocht as nach raibh na sonraí ann tuigthe agam go h-iomlán agus é á léamh agam deich mbliana ó shin. Cur síos ar an gcluiche cáiliúil idir na New York Giants agus na Brooklyn Dodgers sa bhliain 1951 a bhí i gceist. Cúis eile arbh fhiú ár gcuairt ar Yankee Stadium.

Agus ar chaoi éigin rith sé liom go mbíodh Oscar Madison (ar iriseoir spóirt é) sa tsraith teilifíse The Odd Couple de shíor ag tabhairt amach faoi gur bhog na Brooklyn Dodgers go dtí Los Angeles.

Is cosúil go bhfuil go leor de reacaireacht Mheiriceá fite fuaite sa daorchluiche.

tigh MoMA...

2011-09-15T20:11:00.002+02:00

coke squash # 1: hey, wilbur!

Ar Labor Day thugamar cuairt ar Mhúsaem na hEalaíne Nua-Aimseartha.

Chun scéal fada a dhéanamh gearr: ar an séú stór tá saothair na sár-réaltaí le feiceáil agus dá mba é nach raibh ann ach an méid sin, b' fhiú an táille iontrála.

Bhí cuid acu feicthe agam thar na blianta sa Staatsgalerie i nGarraí na Graí.

Taitníonn Alberto Giacometti liom ar chaoi éigin, a raibh taispeántas mór dá shaothar i Stuttgart tráth dá raibh.

Ar stór eile bhí saothair de chuid Josef Beuys le feiceáil. Tá seomra mór sa ghailearaí i Stuttgart atá tiomnaithe do sheancheallra cairr a chuir Beuys ina lár. Bhí Fettecke (cúinne saille) dá chuid sa ghailearaí i nDüsseldorf, cúig cileagram ime a bhí smeartha isteach i gcúinne aige. Ach ansin tháinig an lucht glantacháin ar an bhfód...

"Seans go bhfuil rud éigin bunaithe ar an ath-aithint, ar an ath-ath-aithint, nó fiú amháin, ar an ath-ath-ath-aithint," arsa mise (ní ag stadaireacht a bhíos), agus mé cur theoiric na healaíne de mo chuid in iúl. "I gcúrsaí ealaíne", a d'fhreagair m'iníon, "is binn béal ina thost".

Rith ceist liom: fiú más píosa ealaíne gach uile rud, an gá é a fhagáil i lár an tseomra? Agus an eascróidh teoiric nua as sin?

Cad a cheapann sibhse?

blagadóir beo i Nua-Eabhrac...

2011-09-14T23:45:00.000+02:00

Táimid ar ais arís as Nua-Eabhrac le breis agus seachtain anois. Bhaineamar an-sult as an turas.

Cé go rabhas i SAM cheana féín ní rabhas riamh i Manhattan. Ar bhealach amháín is easnamh domhaithithe a leithéíd ach ar bhealach eile thug sé deis dom dul i dtaithí in athuair ar shiondróm na léine báine (cuid a haon, an chuid thaitneamhach), rud nach dtarlaíonn go ró-mhinic do dhuine atá, abraimís, imithe beagáinín in aibíocht.

Mar shampla, nuair a léim tuairisc éigin - cuir i gcás san IT - faoi chuairt a thug an t-údar ar an nGearmáin, samhlaíonn sé dom go minic nach bhfuil ach na dea-rudaí sean-aitheanta cáiliúla feicthe ag an údar. Ní mar sin atá sé i ndáiríre, deirim liom féin, mar ní fhaca sé seo nó siúd, rudaí nach bhfuil, b'fhéidir, ró-iontach ar chor ar bith.

Sin cuid a dó (an chuid is faide) de shiondróm na léine báine.

Siondróm na Léine Báine: ar dtús feiceann tú amháin an bhaíne agus tar éis tamaill ní fheiceann tú ach na dúradáin, na spotaí dubha.

Bhí mé meáite air, mar sin, le linn an tamaill ghairid a bheinn ag scimeáil ar dhromchla Nua-Eabhraic gan ach an bháine lonrach a fheiceáil; ní deacair sin i Nua-Eabhrac agus dheineas amhlaidh.

Tuilleadh ar ball.

blagadóireacht na gaeilge: i ndíl caoineadh...

2011-09-14T21:38:00.001+02:00

i mbeo mhí mheán fómhair

leánn bac an bhlagadóra

i smeach bog méarchláir

an t-úll mór...

2011-08-31T19:43:00.001+02:00

Tempus fugit, tempus fugébat, tempus fugit...

Cheiliúir an iníon is sine dúinn a hochtú lá breithe déag inné. Agus inniu tá an bheirt againn ar ár slí go dtí an áit a ndúirt sí gur mhaith léí dul ann nuair a d'fhiafraigh a máthair di - rud beag go ró-mhíchúramach, b'fhéidir - cad a bhí uaithi mar bhronntanas don lá breithe.

Ar aon nós, tar éis idirlinne de naoi mbliana déag (tá ceangal loighistiúil idir na huimhreacha réamhluaite!) táim arís i mbun cianturas a dhéanamh.

cá bhfuil an pápa... ?

2011-08-26T22:26:00.000+02:00

Bhí meas agam ar a réamhtheachtaí cé nár aontaigh mé i gcónaí lena thuairimí. Ach níor mhór a admháil gur cheannaire spioradálach é Karol Wojtyła a thuig an ról a bhí aige. Cháineadh sé, mar shampla, an cogadh agus an dúnmharú, fiú amháin nuair a bhíodh tíortha an Iarthair ina bhun.

Ach céard faoi Josef Ratzinger?

Ní thugann sé oiread is gíog as, d'ainneoin a bhfuil ag tarlú faoi láthair. Is fear an chórais é, de réír dealraimh, murabh ionann agus an duine a bhfuil sé in ainm is a bheith ina fhear ionaid air.

Cé nach rabhas riamh cráifeach, táim den bharúil go mba mhór an trua é dá dtiontódh an Caitlicheas ina sheict éasóiteiriciúil.

go liteartha?...

2011-07-30T22:12:00.000+02:00

Bhíos ag leanúint an chluiche idir Dún na nGall agus Cill Dara ar shuíomh RTE anois beag. Ag caitheamh súile ar an scór ó am go chéile a bhíos, chun a bheith cruinn.

Is eagraíocht chruthaitheach an CLG agus caithfidh mé a admháil gur deacair dá bharr coinneáil suas leis na rialacha nua a bhíonn de shíor á dtionscnamh acu. Agus, de réir dealraimh, níl an riail siúd ar eolas agam fós a ghabhann leis an modh scórála thuas.

Ach cé nach bhfios dom conas a tharraingíonn imreoir scór siar, níl aon amhras orm i bhfianaise na tráchtaireachta thuas go mbíonn sé indéanta uaireanta.

lámhacán colbha...

2011-07-27T18:38:00.007+02:00

"An Kerb-Chrawladóir"

Chuir Áine liosta focal faoinár mbráid an lá cheana. Focail nua-aimseartha as réimse na meán a bhformhór. Bhí "táillí fánaíochta" ar cheann de na téarmaí, na costais bhreise a ghearrtar ort agus tú as láthair ó do cheantar dúchais (agus an guthán póca á úsaid agat). Ní mór a bheith ar an airdeall nach dtiocfadh na táillí fánaíochta nó a leithéid aniar aduaidh ort agus tú i mbun cúrsaí cainte in imigéin. Ar uairibh tagtar aniar aduaidh ormsa ós rud é go bhfuilim as láthair le triocha bliain anuas agus, in ainneoin an Idirlín - cá mbeinn gan é?!, ní bhím i gcónaí go h-iomlán suas chun dáta i dtaobh an bhéarlagair úir.

Ba chóir go mba leor sin mar rabhadh dom gan mo ladar a chur isteach nuair a chuir SeanO ceist faoi bhrí an fhocail "kerbing". Kerbing? Nach raibh an téarma sin feicthe agam áit éigin? I dtuairisc sa nuachtán, nach ea, ina raibh na Gardaí ag tabhairt amach faoi thiománaithe a bheith i mbun a leithéide: mar atá ag dul go ró-mhall agus ag moilleadóireacht i lár na cathrach? Nach aisteach na nósanna nua sa lá inniu, cheap mé dom féin ag an am. Nárbh é an róluas a bhíodh mar fhadhb againn tráth den saol? Ní mhair an tsoineantacht ach beagán, áfach. Ar a dhéanaí nuair ba léir gur fir go h-eisiach a bhíonn i mbun an chleachtaidh siúd nocht an bhrí cheart chugam gan mhoill.

Ach níor nochtadh chugam an lá cheana go raibh focal eile ina theannta nuair a chuaigh mé i mbun an téarma a mhíniú. Mea cholbhú, mea cholbhú, mea maxima colbhú agus tá súil agam nár chuir mé aon duine saonta neamhchiontach - más ann dá leithéid feasta - ar strae. Mar sin - agus ar eagla na h-eagla, cuirim fainic oraibh: Fantar glan ar na colbhaí!

(Dála an scéil, is gairm bheatha lán-mheasúil í an colbhú de réir na brí cirte. D'fhéadfadh an chléir féin - mar a deirtí fadó - dul leis.)

greamán rabhaidh nua...

2011-07-10T01:36:00.002+02:00

Nach mbeadh sé áisiúil dá ngreamófaí rabhadh de shaghas éigin de gach píosa seafóide a fhoilsítear sna nuachtáin?

I gcás na Gaelainne, mar is eol dúinn, tá na saineolaithe roinnte ina dhá ghrúpa (amhail an p-Ceilteach agus an q-Ceilteach): is ann don s-dream agus is ann don 0-dream (0 = náid).

An chéad dream leis an "s" - cuirtear "saineolaithe" orthu - ní chloistear nó ní fhoilsítear iadsan go ró-mhinic, faraor.

Ach mar chúiteamh ar sin, tá saoirse leathanach na litreacha nach mór bronnta ag nuachtáin áirithe ar an 0-dream - cuirtear "aineolaithe" orthu siúd (nó ba chóir go gcuirfí).

Ar aon nós, tá an greamán trítheangach thuas "deartha" agam don ghnó - níl aon bhreith ar "Vorsicht!" na Gearmáinise ar fhógra rabhaidh, am baist.

Ar chóir é a ghreamú den litir seo?

brí na h-athbhrí...

2011-06-25T22:11:00.001+02:00

Nuair a bhí mé ag fás aníos ba dhrochrud dar leis na daoine fásta má bhain duine úsáid as an athbhrí ar eagla go mbeadh ciall ahem.. chollaí faoi cheilt ann, rud a bhíodh thar a bheith verboten ag an am sin.

Chuir blagmhír de chuid Áine a bhfuil abairt athbhríoch ina ábhar di abairt i gcuimhne dom a chruthaíonn go bhfuil gá le húsáid ceannlitreach don ainmfhocal sa Ghearmáinis chun athbhri a sheachaint: ich habe in berlin liebe genossen.

1. Ich habe in Berlin liebe Genossen.
2. Ich habe in Berlin Liebe genossen.

1. Tá comrádaí dil agam i mBeirlín.
2. Bhain mé sult as an ngrá i mBeirlín.

Chuir Aonghus an cheist: Und wenns alle Genossen waren, wer sind die Genießer gewesen?

(Tá baint ag an scéal seo leis an gcóras a bhíodh i bhfeidhm in oirthear na Gearmáine le linn ré an Chumannachais...)

Genossen agus Genießer

I saol na gCumannach, ní bhíodh ann ach comrádaithe. Bhíodh gach duine ina chomrádaí ag gach duine eile. "Genosse" an focal Gearmánach do "chomrádaí" agus "Genossen" an leagan iolra de (a fhad agus a bhíodh gá leis an leagan iolra). Anois, is é "genossen" le "g" beag an aidiacht bhriathartha den bhriathar "genießen" = "sult a bhaint as".

Dá bhrí sin, bhíodh baol na h-athbhrí ann pé uair a dheireadh duine an focal "genossen/Genossen" - sa chás i gceist níor mhair baol na h-athbhrí rófhada, áfach.

Ar aon nós, bhíodh comrádaithe ann agus bhí siadsan ní ba chomrádúla ná na comrádaithe eile, an dtuigeann sibh. (Bhuel, bíonn an rud céanna le sonrú pé córas a bhíonn i réim, d'fhéadfá a rá.) Ba é an sprioc fhoirfe a bhí curtha os a gcomhair ag na comrádaithe ba chomrádúla ná an Cumannachas a bhaint amach. Do chách. Ní raibh sa Sóisialachas ach tréimhse neamhfhoirfe eatramhach (amhail an Purgadóir) ar ghá don phobal dul tríthí, faraor. Ach a luaithe a bheadh ceann scríbe na foirfeachta siúd, an Cumannachas, bainte amach bheadh gach duine in inmhe agus in acmhainn ní amháin a bheith ina "Genosse" ach a bheith ina "Genießer" freisin.

Idir an dá linn, áfach, ar eagla go rachadh sé i ndíchuimhne go h-iomlan conas a bheith ina "Genießer", chuir na comrádaithe ba chomradúla iad féin ar fáil (go rúnda, fiú) chun an ealaíon seo a choinneáil beo. Ba olc an mhaise do dhuine a rá nach comhtharlúint ghlan a bhí i gceist gurbh iadsan an lucht céanna a bhí i gceannas na tíre. Agus cé gur theip ar an gcóras cumannach scun scan i ndeireadh an lae, ní féidir dúthracht na gceannairí a cháineadh sa chás seo mar ní mór a admháil go raibh siad de shíor toilteanach gan aon só a cheilt orthu féín.

Ar aon nós, ag deireadh an lae, agus an tSóisialachais, bhí "Genossen" ann a bhí ina "Genießer" chomh maith agus bhí "Genossen" ann nach raibh ach ina "Genossen".

(Tá saintéarma eile Gearmánach a mbaintear úsáid as i saol na polaitíochta srl. nach féidir Gaelainn a chur air.)

Spießbürger

Ar aon nós, is téarma tarcaisneach é: "Kampfbegriff", nó ainmniú a chuirtear ar an nduine nó an ndream a bhfuil tú ina gcoinne. Ní chloisfeá aon duine ag maíomh gur "Spießbürger" é féín!

Go traidisiúnta, ba dhuine é a ghlac leis an gcóras, leis an status quo, agus a chosain é in éadan na "reibiliúnach", na "bhfealltóirí", na gcumannach srl. Ba dhual dó a bheith ag umhlú don dhream in uachtar agus dá thoil siúd, agus ag caitheamh anuas ar an ndream a shamhlaigh sé a bheith laistíos de an an ndréimire. Thapódh sé gach deis gan mórán scrupaill ar choinníoll nach gcuirfeadh sé olc ar an mbunaíocht (ach, os a choinne sin, ní sciobfadh sé do sparán.) Bhí dearcadh srianta aige de ghnáth agus ní éistfeadh sé le haon chaint nó ní thaobhfadh sé le haon duine a bheadh easumhal don chóras nó don dhream in uachtar.

Tar éis ré fada na "Cumhachta Blátha" tá na Spießbürger óga den sheanchineál tagtha in uachtar arís agus lucht na "Cumhachta Blátha" ag teitheadh leo agus ag brostú leo ar scor chomh luath agus is féidir.

De ghnáth, úsáidtear an leagan gairid de sa lá inniu: "Spießer".

Ar uaire, cuirtear "Neospießer" ar an lucht atá fós sáite i smaointeoireacht ré na "Cumhachta Blátha".

Ba bheag an deis a tugadh don Ghael a bheith ina "Spießbürger" ón séú céad déag anall agus, ar an ábhar sin, ní dóigh liom go bhfuil an focal cuí sa Ghaelainn.

cé a scaoilfidh rún an bhonnáin?...

2011-06-23T16:45:00.006+02:00

Léigh mé Rún an Bhonnáin le Proinsias Mac a' Bhaird ar na mallaibh agus caithfidh mé a rá gur bhain mé idir shult agus shásamh as. Is beag go leor an luach saothair, déarfainn, a fhaigheann scríbhneoir Gaelainne taobh amuigh de mhacalla an lucht léitheoireachta agus, dá bhrí sin, bíonn sé tábhachtach go mbíonn an macalla sin le brath aige, agus é thar a bheith tuillte sa chás seo.

Ní scaoiltear rún an bhonnáin féin roimh dheireadh an leabhair, faoi mar is cuí, ach is é an rún a scaoileann stíl mhín, nádúrtha an phróis i dtús báire ná gurbh é fear Gaeltachta le féith na scéalaochta aige a bhí i mbun pinn sa saothar seo. Agus is saothar atá ann, gan agó, a bhfuil téagar leis. An té a raibh riamh de dhásacht aige peann a bheartú ar ríocht na litríochta, bheadh sé in acmhainn a shamhlú an infheistíocht ama agus allais a bhí de dhíth chun leabhar de bhreis agus dhá chéad leathanach dá leithéid de chaighdeán ard a chur i gcrích.

Tá castacht an-sásúil ag an bplota agus an gcarachtracht araon, le cora go leor gan choinne. Tá sonraí stairiúla Gaelacha fite go cliste sa phlota, rud a thaitníonn go mór liom de bharr na tairbhe breise atá le baint as i dtaobh gnéithe dár stair a bhfuil pobal na tíre dall orthu de ghnáth.

Léigí!

(Tá gluais don leabhar ar fáil ar shuiomh de chuid an ChlubLeabhair.)

Éanna i ndiaidh na Féinne...

2011-06-12T22:20:00.001+02:00

Cuireadh Saltair an Fheadáin Mhóir ar taispeáint don chéad uair san Ard-Mhúsaem i mBaile Átha Cliath an tseachtain seo caite. Is féidir leis an bpobal breathnú ar an ornáideachas agus an maisiúchán ar an taobh amuigh.

Rud nach bhfuil ar eolas go forleathan, áfach, ná go bhfuarthas an íomha thuas ar imeall ceann de na leathanaigh faoi nóta imill. "Sé bliana nó trí scór, a bheag nó a mhór", nó rud éigin mar sin a bhí breactha síos ag an bpeannaire.

Mar is eol dúinn ó fhoinsí údarásacha, ba nós le lucht peannaireachta sa Mheánaois íomhánna le míniúcháin éagsúla a tharraingt ar imeall an pháir.

Ar aon nós, den dá rúndiamhair a bhfuil an stát ag plé leo faoi láthair, is cosúil go bhfuil ceann amháin díobh ar tí soiléiriú. Baineann an ceann sin le hóigeantacht an Taoisigh.

Is léir anois nach bhfuil an scéal faoi Oisín agus an moghlaeir, agus é ag titm go talamh (agus go tobann san aois) ón gcapall chun é a thógáil, fíor ar chor ar bith. Bolscaireacht ghlan de chuid Fhianna Fáil ó thús deireadh an tuairim atá ag na saineolaithe ina thaobh ó tháinig íomhá na saltrach chun solais. Agus is cosúil nach raibh i bPádraig ach ball den chomhairle dáilcheantar áitiúil (go díreach óna Coptaigh a tháinig an Chríostaíocht go hÉireann de réir fianaisí a fuarthas sa tsaltair).

Ní Oisín ainm an té a d'fhill ó Thír na nÓg ach... Éanna!

An dtuigeann sibh?

Dála an scéil, an bhfuil a fhios agaibh go mbíonn duine fásta i gcónaí i dteannta leis an Taoiseach ó tharla an eachtra ar Shráid Chill Dara dhá mhí ó shin? Cén eachtra? a chloisim sibh ag rá. Cén eachtra? Nuair a sháigh Garda a chloigeann isteach trí fhuinneog oscailte an chairr, a aird dírithe ar an duine sa chúl. "Ag an am seo den lá, a thiománaí," a d'fhiafraigh sé go borb den tiománaí, "nár chóir don leaid óg a bheith ar scoil?"

Tá tuairim is míle billiúnaí ar mairthean sa domhain. Dá ndíolfadh Éanna rún a óigeantachta le gach duine acu ar bhilliún an duine bheadh an rúndiamhar eile a bhfuil an stát ag plé léí fuascailte chomh maith.

"boodeyman" abú!...

2011-06-11T17:18:00.001+02:00

Tharraing an litir seo san IT inniu m'aird. Cuireann sé ionadh ar údar na litreach gur chuir Miriam Lord "sic" le "boodeyman" san alt a scríobh sí san IT an tseachtain seo caite. An Luimníoch, Micheál Ó Nuanáin, a d'úsáid an focal "boodeyman" sa Dáil. Cé gur béarlagair an focal céanna agus go leor leaganacha de in úsáid, dar le Miriam gur ghá an bhfocailín "sic"a chuir ar lorg an leagain Mhuimhnigh de!

A leithéid de shotal!

An é go bhfuil feachtas impiriúlachas an bhéarlagair ar bun aici, nó acu? Cé go gcaithfimidne béarlagair an dreama eile a úsáid, tugann siad droim láimhe dár mbéarlagair-ne. Greamaíonn "sic" de go fiú?

Bhuel, ní dócha go mbeidh an Nuanánach, frapa ceann teannta cróga na hÉireann i gcúrsaí airgeadais, faoi shotal ag lucht an "bogeyman". Yahúúúú!

finscéal na Róimhe...

2011-06-01T00:35:00.005+02:00

Sa bhliain 1980 agus mé fós i mo mhac léinn ollscoile i gCorcaigh, chaith me trí mhí le linn an tsamhraidh sa Ghearmáin ag obair i monarcha carr. Nuair a bhí na trí mhí curtha díom agus roinnt mhaith airgid gnóthaithe agam, chuaigh mé ar camchuairt ar fud iarthar na hEorpa ar feadh míosa iomláine. Bhí cárta “Idirráille” agam agus tar éis dom cuairt a thabhairt ar an gCurtaín Iarainn ó thuaidh san Fhionnlann bhí mé, dhá sheachtain dár gcionn, sa Chathair Shíoraí.

Bhí sé ina thráthnóna nuair a shroich an traein an Róimh agus ós rud é nach raibh leaba saor ar fáil i mbrú na hóige ag am sin den lá seoladh chuig saghas brú tánaistigh gach duine nach bhfuair lóistin na hoíche san ionad oifigiúil féin. Seanfhoirgneamh ón naoú haois déag a bhí ann agus san “óstán” sin chaith mé trí oíche i seomra mór a raibh dhá leaba bhuinc, leaba dúbailte agus cithfholcadh sa chúinne ann. Bhí idir fhir agus mhná sa seomra agus bhí beirt bhan ó Shasana ag roinnt na leapa dúbailte le chéile. (Tá a fhios agam ón méid atá inste agam go gcaithfí maitheamh d'aon duine a bheadh ag súil le scéal "dána" ón bpointe seo amach ach ní sin is cás liom anseo, nó, dá mb'amhlaidh a bheadh sé, ní thiocfadh a leithéid roimh dheireadh an scéil, nó roimh dheireadh an scéil a leanfadh é.)

Ar cheann de na laethanta thug an bheirt bhan cuairt ar an zú i dteannta liom féin. D'fhéadfá a rá nach dtéann an gnathdhuine chuig an Róimh don chéad uair chun cuairt a thabhairt ar an zú, ach ar aon nós...

Ní ba dhéanaí sa tráthnóna bhíomar fillte ar an seomra suimiúil san óstan nuair a tháinig duine de na haoíonna eile isteach sa seomra. Fear ón Afraic a bhí ann. Agus bhí a chuid éadaí lán d'fhuil

“Cad a tharla duit?” a d'fhiafraigh duine de na mná.

Bhuel, b'fhéidir gur chomhtharlúint a bhí i gceist ach bhí an fear siúd sa zú an lá sin chomh maith. Agus é ag siú thart ag féachaint ar na hainmhithe chuir bean forrán air. Iodálach mná a bhí ann agus bhí tréimhse mhaith caite aici ina cónaí sa Afraic, suim aici san Afraic dá bharr agus mar sin de. Nuair a shroich siad cás an tíogair, dhein siad sos beag. Gan choinne leis, chuir an bhean a lámh isteach sa chás. Agus, ní ba sciobtha ná a bheadh duine ag súil leis, léim an tíogar anall chuici agus i bhfaiteadh súl bhí a géag bainte di go gualainn. Ghlaoigh an fear ar chabhair agus tugadh chun an ospideil í. Mhair sí beo, ach bhí a lámh caillte aici.

Nuair a d'fhág mé slán leis na Sasanaigh ar an maidin dár gcionn agus mé ag taisteal ó thuaidh, thug mé mo bhreith ar a raibh inste ag an bhfear: bá dhóichí nach raibh sé fíor, níorbh féidir go raibh sé inchreidte. Finscéal!

Thaistil mé ar an traein go dtí an Eilvéis. Ar an tslí, bhí orm stad de chúpla uair a chloig a chur isteach i nGenoa. Bhí Liam Ó Brádaigh ag imirt ar son fhoireann Juventus san Iodáil ag am am agus cheannaigh mé nuachtán sa stáisiún dá bharr. Ní raibh aon Iodáilís agam ag an am ach bheinn in ann an t-ainm a chuardach ar na leathaigh spóirt agus mé ag fanacht ar an traein, cheap mé. (Ní raibh mórán eile le déanamh, a chairde óga an idirlín dhomhanda, ag an am sin agus tú ag feitheamh ar thraein i stáisíun san Iodáil, nó in aon tír eile.)

Corriere della Sera an nuachtán, más buan mo chuimhne.

Ar aon chaoi, chun scéal fada a dhéanamh gearr, tharraing grianghraf ar an leathanach tosaigh m'aird. Grianghraf de bhean a bhí ann agus bhí dreach aisteach uirthi. Ina luí ar shínteán a bhí sí. Tháínig Laidin agus Fraincís na scoile i gcabhair orm sa deireadh agus d'éirigh liom an scéal a dhéanamh amach. Ainm na mná boichte, ainm fir (ainm a raibh cruth Afraiceach air, cinnte), an zú sa Róimh, an gortú, a géag bainte den bhean ag an tíogar...

Baineadh siar asam.

Ar uairibh, bíonn baol ann, faraor, go bhfíoraíonn finscéal.

scéal grinn - athlódáilte...

2011-05-26T17:03:00.005+02:00

Bhí fear agus a bhean chéile ag taisteal sa charr lá sa samhradh agus bhí a ngadhar sa chúl i dteannta leo. Go tobann nochtadh ainmhí ar an mbóthar rompu agus b'éigean don fhear, a bhí ag tiomáint, an coscán a theannadh ar an toirt. Stad an carr de phreab. Amach leis an bhfear as an gcarr agus bhrostaigh chun tosaigh d'fhonn féachaint an raibh an t-ainmhí fós ina bheatha. Ar an mbóthar os comhair an chairr amach chonaic sé frog ina shuí agus é ag breathnú suas air.

“Go raibh míle maith agat gur lig tú mo bheo liom,” arsa an frog. Baineadh siar as an bhfear.

“Dia dár sábháil,” arsa seisean, “frog le hurlabhra aige, níor shamhlaigh mé a leithéid riamh.”

“Sea,” arsa an frog, “is frog draíochtúil mé agus mar luach saothair duit, má iarrann tú achainí orm comhlíonfaidh mé í.”

Nuair a bhí an fear tagtha chuige féin arís chuaigh sé i mbun a mhachnaimh ar feadh meandair.

"Tá seó gadhar ar siúl ar an mbaile ar an deireadh seachtaine seo agus ba mhaith liom go mbainfidh mo ghadharsa an chéad duais amach,” arsa an fear ar ball.

"Ceart go leor,” arsa an frog, ”taispeán dom an gadhar agus déanfaidh mé an gnó duit.”

Chuaigh an fear i dtreo dhoras cúil an chairr, an frog ag léimneach ina dhiaidh, agus d'oscail é. Nuair a bhreathnaigh an frog isteach ar an ngadhar baineadh stangadh as. A leithéid de ghnúis ghránna mhíchumtha ní fhaca sé riamh agus é ag sileadh anuas as gach oscailt di.

“Tá mé buartha, a fhir uasail,” arsa an frog go leithscéalach, “ach ní dóigh liom gur leor neart mo dhraíochta don chás seo.”

Bhí díomá ar an bhfear ach chuaigh sé i mbun a mhachnaimh arís go dtí gur rith achainí eile leis.

“Tá comórtas áilleachta ban ar siúl ar an deireadh seachtaine dár gcionn agus is mian liom go mbéarfaidh mo bheansa an chraobh léí.”

“Ceart go leor,” arsa an frog, “déanfaidh mé sin duit, gan dabht.”

Timpeall chun an taoibh eile den charr leo ansin agus d'oscail an fear doras tosaigh an chairr. D'fhéach an frog isteach. Bhí sé ag breathnú ar an mbean ar feadh cúpla nóiméad nuair a d'iompaigh sé ar an bhfear go cúthail agus dúirt i gcogar: “Ar mhiste leat dá bhfeicfinn an gadhar in athuair?”

lucht lútála gan chuireadh?...

2011-05-15T19:57:00.005+02:00

Caithfidh mé a admháil gur bhain sé gáire asam nuair a léigh mé an t-alt seo sa Sindo inniu. Is amhlaidh nach bhfuil suim dá laghad ag an mBainríon Éilís an dream siúd a fheiscint i gcóngar di atá - cuid acu, ar aon nós - in ainm a bheith, dar leo féín agus le mórán eile nach iad, ina lucht tacaíochta is dílse sa Phoblacht. Nach mbeidh go leor le déanamh ag na fórsaí slándála Bean Windsor a chosaint ar na gealta eile gan lútálaithe le siabhráin mhórgachta a chur san áireamh, a mbíonn an iomarca díobh á ciapadh cheana féin agus í ar an ríchathaoir le blianta fada anuas?!

Dar liom, tá rud rómhór á dhéanamh as an gcuairt. Táimse féin go réchúiseach faoi. Tá fíricí crua na staire mar atá siad agus ní cóir iad a shéanadh ach ní dhéanfaidh sé aon dochar an caidreamh leis an mBreatain - atá thar a bheith casta - a normálú.

cad a dhéantar nuair a phléascann bonn feithicle...

2011-05-11T20:50:00.000+02:00

Bhí mé in Éirinn le déanaí ar feadh cúpla lá le freastal ar chuimhneamh míosa mo mháthar agus chun nithe eile a dhéanamh a raibh gá leo, cuid acu nach raibh ró-inmhianaithe. Bhí teach mo mháthar le folmhú, mar shampla. Chuidigh col ceathrair liom an tasc sin a chur i gcrích. Is iontach an bhean í an col ceathrair céanna agus d'éirigh linn an obair a chur dínn gan mórán crá.

Ar aon nós, bhí gluaisteán ar cíos agam agus nuair a bhíos ag filleadh ar an Domhnach - Domhnach na Cásca a bhí ann - agus ag taisteal suas an mótarbhealach i dtreo an aerphoirt cad é a tharla ach gur phléasc an bonn tosaigh ar thaobh na láimhe deise.

D'éirigh liom an gluaisteán a choinneáil faoi smacht agus, faoi dheireadh, a stopadh. Bhí an bonn féín scriosta go hiomlán agus bhí deatach ag éirí aníos uaidh. Agus mé ag breathnú síos air d'airigh mé mar a bheadh lámh na cinniúna i láthair. Scanrúil go leor.

D'aistrigh mé an bonn agus bhain mé an t-aerphort amach ar an mbonn spártha (uasluas 80 km/u) in am don eitleán.

Caithfidh mé a admháil gur mhó an crith a bhain sé asam ar an lá dar gcionn ná ag an am ar tharla sé. B'fhearr an t-idirlíon a sheachaint ar uairibh, is dócha. Ar aon chaoi, chuaigh mé i mbun tuilleadh eolais ar an ábhar a fháil amach. Drochscéal ar fad a bhíonn ann go minic nuair a tharlaíonn a leithéid.

Tugann an físeán thuas píosaí comhairle ar fiú eolas a bheith orthu - roimh ré.

Is é an rud is tábhachtaí ná gan úsáid láithreach a bhaint as an gcoscán ar an ábhar go bhfuil sé de riachtanas an móiminteam chun tosaigh a chaomhnú ós rud é go dtarraingítear an gluaisteán ar leataobh ag an mbonn scriosta.

beannacht nua don té anonn in aois...

2011-05-10T23:26:00.007+02:00

Cén aois an duilleog thuas? Aois an chrainn a "dhein" í nó aois an earraigh inar deineadh í? Ceist mheafarach, ceist fhealsúnach, b'fhéidir. Cad a déarfadh an luibheolaí?

Ar aon nós, is ón seanbhuachaill an duilleog, ó ghéag dá chuid le bheith cruinn. Agus nach cruthanta an duilleog í? Déanta go maith, nach bhfuil sí? An seanchleachtadh, ní féidir é a sharú! Bliain i ndiaidh bliana, gan teip.

Tá dhá mhallacht, ar a laghad, sa Ghaelainn atá níos uafásaí ná an focal ciorraithe i mBéarla, mar atá "Go dtachta an Diabhal thú" agus, níos measa fós, "Marbhfháisc ort!" Téann an dhá cheann siúd go mór i bhfeidhm orm i gcónaí; is Diabhal an éifeacht atá ag baint leo. (D'fhéadfá a rá fiú nach bhfuil baint ar bith ag an bhfocal corraithe le deireadh an tsaoil ach lena thús!)

Agus ná habair a leithéid le haon duine atá anonn go maith in aois agus a chasann ort i rith an gheimhridh.

B'fhearr duit a rá leis: Duilliúr úr an earraigh ort!

tuigim! b'in an fáth...

2011-05-03T01:23:00.001+02:00

...a raibh gach duine eile thart ar fhiche bliain, ar a laghad, ní ba óige ná mise!

Dhiúltaigh mo bhean chéile agus mo iníon dul air. Ní raibh fúm ar dtús dul ar aon mharcaíocht dá leithéid, ach an oiread. An Domhnach seo caite a bhí i gceist.

Na blianta ó shin, ba ar éigean ba leor na marcaíochta ba fhiáine domsa chun an leadrán agus an leamhas a ruaigeadh!

Seans gurbh ar siúd a bhíos ag smaoineamh nuair - le flosc eachtra - a bheartaigh mé triail a bhaint as an Break Dance... Ní raibh mo chompánaigh ró-shásta le mo chinneadh.

Bhuel, geallaim daoibh gurbh í an uair dheireannach; thóg sé leathuair a chloig go dtí go raibh mé tagtha chugam féin aris.

B'in an fáth nach raibh ach daoine faoi thriocha bliain d'aois ag marcaíocht ar an diabhal rud!

Ar ór na cruinne, ní dhéanfaidh mé a leithéid arís!

bhuel, an gcuireann sé ocras oraibh?...

2011-05-01T21:14:00.001+02:00

Lá breithe m'iníne is óige inniu agus thugamar cuairt ar an bhFrühlingsfest.

Chonaic mé an fógra seo ar crochadh ann agus dhein mé grianghraf de.

Cé go bhfuil an focal Béarla "hit" gearmánaithe ar feadh tréimhse maithe anois, ní dóigh liom gur ámharach an cleamhnas atá déanta aige leis an tuiseal ginideach den fhocal "Tag" (= lá/ tuiseal ginideach = Tages).

Is minic a bhíonn cuairteoirí idirnáisiúnta i láthair a mbíonn an Béarla mar phríomhtheanga taistil acu. (An gceapfadh leantóir de Rangers (Glaschú), mar shampla, go bhfuil baint ag an bhfógra leis an ndream eile?)

Nó an gceapfaí, b'fhéidir, gur leasainm tíriúil don Wurst atá i gceist?

léitear mo bheola: ní ábhar grinn éigniú ban ! ! !

2011-04-11T23:52:00.003+02:00

B'fhéidir gur beag an cur amach atá agam faoi scéal Shell i gcontae Mhaigh Eo. Agus gan amhras, ní raibh sé de rún ag na Gardaí (Gardaí!) i gceist go gcraolfaí riamh na tagairtí "greannmhara" a dhein siad do éigniú ban. Go rachadh roinnt de na daoine a bhí i gcoinne na nGardaí cheana féin thar fóir agus go ndéanfaidís a seacht ndícheall teacht i dtír ar an scéal, ní gá go gcuirfeadh sin ionadh ar éinne. Agus roinnt de na tráchtairí (ní gach duine acu, áfach) sna meáin, is eol dúinn le fada nach ag iomramh dóibh féin a bhíonn a lán díobh siúd ach ag seoladh le cóir ghaoithe, agus nach ábhar iontais é dá bharr iad a bheith ag déanamh beag is fiú den scéal.

Is iomaí uair a d'insíodh scéal grinn gáirsiúil sa tábhairne nó lasmuigh de agus a leithéid cloiste ag gach duine ó am go chéíle ach níor chuala mise riamh gur baineadh úsáid as éigniú ban sa tslí sin. Agus is iomaí duine a bheith go mór faoi bhrú ach gan úsáid a bhaint as éigniú ban mar ábhar grinn ar mhaithe le faoiseamh éigin a thabhairt dóibh féin.

Táim cinnte de go bhfuil móramh mór den tuairim nach bhfuil a leithéid inghlactha i gcás ar bith. Agus más amhlaidh atá sé, tá iomlán an chirt acu.

Mar ná bíodh dul amú ar aon duine: ní ábhar grinn éigniú ban ach coir ghránna. Lánstad!

2011-04-10T22:47:00.005+02:00

Feicim gur dhiúltaigh pobal na hÍoslainne sa reifreann ba dhéanaí do mholadh rialtas na tíre sin go n-íocfaí fiacha na mbanc as an státchiste. Ceithre billiún euro atá i gceist agus is iad an dá stát Sasana agus an Ísiltír atá ar thóir an airgid. Chúitigh na stáit úd na coigilteoirí óna dtíortha féin a bhí thíos leis nuair a theip ar an mbanc idirlín Íoslannach darbh ainm "Icesave". Le rátaí arda úis a mhealladh an banc céanna coigilteoirí le feachtais fhógraíochta sa dá tíortha thuasluaite le linn ré an osréalachais airgeadais.

Is ceist chasta an ceann seo, caithfidh mé a rá - más cruinn agus cuimsitheach a bhfuil léite agam fuithi.

Mar is é a tharla ná nuair a theip ar an mbanc ba iad na coigilteoirí Íoslannacha amháín a chúitigh na húdaráis Íoslannacha. Mar bhall den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, a raibh a bhainc gníomhach sna ballstáit eile de, bheadh sé de dhualgas ar an Íoslainn gan leatrom a dhéanamh ar choigilteoirí óna tíortha eile den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch.

Ach nach é seirfean na fírinne i gcúrsaí airgid seo a leanas: dá mhéad an t-ús is ea is amhlaidh is mó an baol an t-airgead a chailliúint?

Ar an taobh eile de, ba iad coigilteoirí beaga don chuid is mó, más fíor é, a raibh a n-airgead i dtaisce sa bhanc i gceist. (Fós féín, ba bheag an muinín a bhí agam riamh sna bancanna idirlín agus a rátaí arda úis, agus má théann duine i bhfiontar sa chás sin nár chóir dó a bheith freagrach as a ghnó féin?)

Is cosúil go gcuirfidh rialtas Shasana agus na hÍsiltíre an dlí ar an Íoslainn. Anuas ar sin d'fhéadfadh na tíortha úd ballraíocht na hÍoslainne san AE a chros. Agus sa lá inniu, cé a d'fhéadfadh gan an bhagairt mhíleata féin a aireachtáil áit éigin sa chúlra.

An é nach bhfuil, in ndeireadh an lae amhail cás na hÉireann, aon dul as ag an Íoslainn ach chomh beag?

córas agus cothrom...

2011-03-31T23:17:00.011+02:00

Is fusa cothrom na Féinne a éileamh nó a fhógairt ná é a chur i gcrích. Fiú amháin sa chás a mbeadh gach duine toilteanach cothrom na Féinne íonghlan cruinn a bheith i bhfeidhm, is ar éigean a bheadh sé indéanta. Solaoid mhaith den dileama is ea an córas toghcháin.

Mar is eol, ní fhreagraíonn céatadáin na vótaí a fhaigheann na páirtithe riamh go cruinn do chéatadáin na dteachtairí a fhaigheann suíocháin sa pharlaimint óna páirtithe sin.

De réir chóras toghcháin Shasana, mar shampla, bheadh dáileadh na suíochán sa chás thíosluaite mar seo a leanas:

Dá ndáiltear é go díreach de réir chéatadán na vótaí faoi seach, bheadh an toradh mar a leanas (líon na suíochán ar dheis):

Níos cothromaí? Ach féachaigí, tá roinnt de na suíocháin agus céatadáin ar lár. Cén fáth?

Bhuel, sa Ghearmáin ní thagann páirtithe a fhaigheann níos lú ná 5% d'iomlán na vótaí isteach sa pharlaimint. An Triú Ríocht ba chúis le sin. Fanann Don Cíochótae agus a chairde amuigh agus an chobhsaíocht istigh. Praghas na cobhsaíochta ar fiú é íoc, dar leis an bpobal abhus.

Má fhágtar vótaí na bpáirtithe faoi 5% as an áireamh, faightear dáileadh coigeartaithe:

An fhadhb atá againn anois ná nach ndéanann an modh ríofa seo slánuimhreacha a sholáthar dúinn. Cé a fhaigheann na codáin? Is amhlaidh nach saoithínteacht an cheist seo mar i gcásanna áirithe d'fhéadfadh an chaoi a réiteofaí í tionchar cinntitheach a imirt ar chomhdhéamh an rialtais. Baintear úsáid as algartaim mhatamaiticiúla chun bailchríoch a chur ar an ndáileadh ach braitheann an toradh arís ar an gcóras ríofa a roghnaítear. I mBaden-Württemberg baintear úsáid as an modh ríofa de chuid Sainte-Laguë. Bhaintí úsáid as an modh ríofa de réir D'Hondt tráth den saol ach tá an modh oibre seo claonta i bhfábhar an pháirtí leis an gcuid is mó de na vótaí.

Agus céard faoin toradh a tháinig amach i ndeireadh thiar i mBaden-Württemberg? Mar seo a bhí sé:

138 seachas 70? Cad chuige sin? Bhuel, ós rud é go gcoinníonn gach iarrthóir a thoghtar i dtoghcheantar a shuíochán ("suíochán díreach" a chuirtear air) bíonn 50 suíochán de bhreis ann chun an dáileadh a chur i gcrích de réir na gcéatadán. Ach níor leor fíu 120 suíochán an babhta seo mar fuair an lucht dubh 86% de na suíocháin díreacha, rud a chiallaíonn go bhfuair siad 50% de na 120 suíochán a bhí leagtha amach ar dtús. Bhí gá le 18 suíochán de bhreis chun dáíleadh na suíochán a chothromú agus a chur i gcomhréir leis na céatadáin.

Déarfainn go bhfuil 18 teachtaire ar a laghad ann atá go sona sásta leis an gcóras toghcháin!

(Agus tá an saoiste nua ón lucht glas sásta freisin.)

cé a bhain an tromlach sa pharlaimint amach...?

2011-03-30T15:35:00.003+02:00

Sa léarscáil thuas tá réigiún le 70 toghcheantar le feiscint. Léiríonn dath toghcheantair cé acu de na páirtithe a bhain ní ba mhó vótaí ná aon pháirtí eile sa toghcheantar sin amach sa toghchán deireannach, agus dá bharr, an suíomh sa pharlaimint don iarrthóir ón bpáirtí sin.

Cé, dar libh, a bhain an tromlach i bparlaimint an réigiúin amach?

2011-03-29T23:20:00.003+02:00

Bhí mé i mo thost arís ar feadh tamaill...

Cúpla uair a chloig tar éis dom an bhlagmhír do Lá Fhéile Pádraig a chur suas ar mo bhlag, chuir col ceathrair dom in Éirinn glaoch orm. I lár na hoíche a bhí sé agus nuair a chonaic mé a hainm ag lonrú ar an nguthán bhí a fhios agam láithreach gur drochscéal a bhí i ndán dom.

Bhí mo mháthair tar éis bás a fháíl. In aois a 86.

Ba mhinic a bhí géarchéim shláinte ag gabháil di sna blianta atá imithe thart agus mise ag brostú liom anonn gach uair, ach tháinig sí slán astu uilig. Ba é gan choinne a tharla sé sa deireadh. Ba ábhar sóláis dom, agus an rud ba mhó a chuir ar mo shuaimhneas mé, go raibh sé soiléir nár fhulaing sí.

Chuir bás mo dheirféar i dtimpiste bhóthair le linn di a bheith amuigh, go neamhúrchóideach mar a déarfá, ar shiúlóid breis is deich mbliana ó shin go mór isteach ar mo mháthair agus d'fhéadfá a rá nach raibh sí riamh ar fónamh ina dhiaidh sin. Dá ainneoin sin bhí dearcadh dearfach soirbh aici ar an saol agus ba mhór an sólás agus ábhar sonais di a clann clainne.

Bhí mo mháthair ina gaeilgeoir agus ina ball de Chonradh na Gaeilge sna seascaidí agus sna seachtóidí. Is uaithi, gan amhras, a fuair mise an frídín aoibhinn gaelach.

Le linn an aifrinn léígh mé sliocht as an gcéad litir Naomh Pól chuig na Teasalónaigh. As Gaelainn, ar ndóigh.

Ar dheis Dé go raibh a hanam.

Daoibhse ar Lá Fhéile Padraig: dea-ghuí i gcruth amhráin...

2011-03-17T00:34:00.005+01:00

Für mich, soll's rote Rosen regnen.

Go mbáistí sé rósanna dearga orm.

Mit sechzehn sagte ich still, ich will,

Le sé déag deirinn go ciúin, ba mhaith liom,

will groß sein, will siegen, will froh sein, nie lügen,

bheith mór, bheith buach, gan bhuaireamh, gan bhréaga

mit sechzehn sagte ich still, ich will,

le sé déag deirinn go ciúin, ba mhaith liom

will alles, oder nichts.

gach aon rud, nó faic.

Für mich, soll's rote Rosen regnen,

Go mbáistí sé rósanna dearga orm,

mir sollten sämtliche Wunder begegnen.

go dtarlaí míorúiltí gan áireamh dom.

Die Welt sollte sich umgestalten,

Ba chóir go n-athródh an domhan é féin,

und ihre Sorgen für sich behalten.

Is go gceilfeadh sé orm a chuid léan.

Und später, sagte ich noch, ich möchte,

Is níos déanaí, deirinn fós, ba mhaith liom,

vertehen, viel sehen, erfahre, bewahren,

tuiscint, a lán taistil, taithí, agus caomhnú,

und später, sagte ich noch, ich möcht',

is níos déanaí, deirinn fós, ba mhaith liom,

nicht allein sein, und doch frei sein.

gan bheith im' aonar, ach fós gan srian.

Für mich, soll's rote Rosen regnen,

Go mbáistí sé rósanna dearga orm,

mir sollten sämtliche Wunder begegnen.

go dtarlaí míorúiltí gan áireamh dom.

Das Glück sollte sich sanft verhalten,

Go gcaithe an sonas go séimh liom,

es soll mein Schicksal, mit Liebe verwalten.

go seola sé mo dhán le grá dom.

Und heute sage ich still, ich sollte,

Is inniu deirim go ciúin, ba chóir dom,

mich fügen, begnügen, ich kann mich nicht fügen,

géilleadh, bheith sásta, ní thig liom géilleadh,

kann mich nicht begnügen, will immer noch siegen,

ní thig liom bheith sásta, tá an bua fós uaim,

will alles, oder nichts.

is gach aon rud, nó faic.

Für mich, soll's rote Rosen regnen,

Go mbáistí sé rósanna dearga orm,

mir sollten sämtliche Wunder begegnen.

go dtarlaí míorúiltí gan áireamh dom.

Mich fern, von altem Neu entfalten,

Go mbláthaí mé in athuair as an nua

von dem was erwartet, das meiste halten.

go dtaitní liom gach a bhfuil ag teacht chugam.

Ich will..., Ich will...!

Ba mhaith liom..., ba mhaith liom...!

(Canta ag Hildegard Knef, 1968)

pléascadh in imoibreoir núicléach Fukushima: leá croíleacáin?...

2011-03-12T16:34:00.002+01:00

Tar éis an phléasctha i gceann de na himoibreoirí núicléacha sa stáisiún ginte leictreachais i bhFukushima na Seapaine ar maidin is baolach go bhfuil an leá croíleacáin ar siúl a rabhthas faiteach faoi ó cuireadh isteach ar sholáthar leictreachais an chórais fhuaraithe mar thoradh ar an gcrith talún inné.

Más amhlaidh atá sé, tá olltubaiste núicléach ag tarlú anuas ar olltubaiste an chreatha talún agus tromluí úr i ndiaidh an tromluí mhóir eile ag céasadh pobal bocht na Seapáine i láthair na huaire.

De réir mo thuisceana de, múchadh na himoibreoirí núicléacha go huathoibreach inné nuair a tharla an crith talún - mar is gnáth sa chás sin. Is é an chaoi a ndéantar é seo ná go n-ionsáitear na riailmhaidí isteach idir na heilimintí breosla as úráiniam i gcroíleacán an imoibreora. Is slata iad na riailmhaidí atá déanta as ábhar a gcuirtear "maolaire" air - an miotal bórón, mar shampla - agus a bhfuil airí faoi leith aige, mar atá: is féidir leis an ábhar seo líon mór neodrón a ionsú, nó a cheapadh, gan an baol a bheith ann go scoiltfí na neodróin siúd adaimh an ábhair - nó niós beaichte fós, núicléis adaimh an ábhair a cheapann na neodróin.

Le linn ghnáthoibriú an imoibreora, is leis na riailmhaidí a choinnítear smacht ar an imoibriú slabhrúil i measc na n-adamh úráiniam. Mar thoradh ar na neodróin (a astaíonn dúile radaighníomhacha amhail úráiniam) a bheith gan lucht leictreach, ní éarann (nó ní stopann) na cáithníní fo-adamhacha eile (na leictreoin agus na prótóin) iad agus na neodróin ag treá an adaimh. Is féidir leis na neodróin, mar sin, dul isteach in adamh úráiniam eile agus núicléas an adaimh sin a scoilteadh (rud a astaíonn neodróin eile ar féidir leo adaimh eile fós a scoilteadh). Is iad na neodróin, dá bharr, na cáithníní is tábhachtaí maidir le spreagadh agus scaipeadh an imoibrithe slabhrúil.

Má thomhaistear mais na bpíosaí uilig (na n-eamhnán) den adamh scoilte atá fágtha tar éis an eamhnaithe - mar a chuirtear ar an bpróiséas - is é a fhionntar ná gur lú í ná mais an adaimh roimh ré. Is ar an ndifríocht seo atá an próiséas go léir bunaithe. An mhais atá "ar lár", is i bhfuinneamh atá sí claochlaithe anois de réir na foirmle cáiliúla úd de chuid Einstein: E=mc² agus is é an fuinneamh seo, i bhfoirm teasa, a úsáidtear chun an t-uisce a théamh agus a ghalú. Mar is eol, tiomáineann an ghal ansin na tuirbíní agus na gineadóirí leictreachais atá ceangailte leo.

Tá dhá fheidhm ag an uisce a bhfuil na heilimintí tumtha ann. Is meán iompair é chun an teas a bhreith ón áit a ghintear é sna heilimintí úráiniam mar thoradh ar an eamhnú núicléach go dtí láthair na dtuirbíní, an áit a ngintear an leictreachas. Is meán fuaraithe an t-uisce freisin lena chinntiú nach méadaíonn ar theas na n-eilimintí úráiniam sa chaoi go mbeadh baol ann go leáfaidís.

Is é a tharlaíonn nuair a leánn na heilimintí úráiniam ná go gcruinníonn an miotal i meallta, nó in aon meall mór amháin ag bun an imoibreora. Ní féidir le córas rialaithe na riailmhaidí a fheidhmiú agus téann an t-imoibriú slabhrúil ó smacht, méadaíonn níos mó ar an teas, galaíonn an t-uisce atá fágtha, teipeann níos mó fós ar an gcóras fuaraithe, leánn tuileadh úráiniam etc. Faoi dheireadh ní féidir leis an soitheach thart ar an imoibreoir núicléach brú na gaile agus na ngás eile a sheasamh agus pléascann sé. Éalaíonn agus scaipeann an t-ábhar radaighníomhach.

Nuair a mhúchtar imoibreoir núicléach bíonn teas iarmharach fós sa chroíleacán. De réir tuairisce, ba i mbun an teas iarmharach seo a fhuarú a bhíothas nuair a chlis ar an soláthar leictreachais ón bpríomhlíonra. Ní hionann sin agus tubaiste de ghnáth mar gheall ar na gineadóirí leictreachais éagandála a bhíonn i gcónaí ar fáil i saoráid den chineál seo ach bádh na gineadóirí sa súnámaí a tháinig tar éis an chreatha talún.

Smaoinítear ar ar tharla i Searnóbail i gcás mar seo agus go bhfuil achar mór thart timpeall ar an láthair ar tharla an tubaiste san áit sin nach féidir le duine daonna dul isteach ann go ceann na mílte blianta.

Ag Ísliú na gCéimeanna...

2011-02-26T23:48:00.000+01:00

Gan éigeantacht,

gan stádas,

gan riachtanas,

gan mheas,

gan mhaoiniú,

gan mhúinteóirí,

gan taca,

gan chosaint,

gan daltaí,

gan...

gone!

summa gan chaighdeán...

2011-02-24T22:19:00.008+01:00

Mar a tuairiscíodh sa nuachtán inniu bhain an ollscoil Bayreuth an chéim dochtúireachta den Uasal zu Guttenberg i ngeall ar an mbradaíl a bhfuil a thráchtas dochtúra breac léí.

D'admhaigh zu Guttenberg roimh ré gur dhein sé "botúin thromchúiseacha" le linn don tráchtas a bheith á scríobh aige, nó ag cibé duine eile, b'fhéidir, ar cuireadh an cúram air. Mar is amhlaidh go bhfuil roinnt den fhreasúra den tuairim nárbh é féín a scríobh an tráchtas in aon chor ach cúlscríbhneoir.

Ní bheinnse ró-chinnte go fiú gur léigh sé an tráchtas - ina iomláine ar aon chaoi - sarar chuir sé faoi bhráid na hollscoile é mar tá earráid ghramadaí amháin ann nach féidir léamh thairsti gan barrthuisle mór a bheith bainte asat, mar atá "auf... (etwas) erinnern" in ionad an leagain chirt "an... (etwas) erinnern". Agus ní saoithíneacht i dtaobh gné bige atá i gceist anseo ach nath a úsáidtear a t-am go léir sa ghnáthchaint.

Cúpla rud suntasach: thug an t-ollamh a bhronn an dochtúireacht mar luach saothair ar a thráchtas air an gradam is airde dó i dteannta léí, mar atá "summa cum laude". Fuair an t-ollamh ina dhiaidh sin gradam mór é féin, gradam stáit ó stát na Baváire (áit a bhfuil comhghleacaithe de chuid zu Guttenberg óna pháirtí féin i gceannas ar an rialtas ann).

Cé go bhfuil sí ag creimeadh anois, fuair zu Guttenberg tacaíocht mhór ó mhórchuid an phobail beag beann ar an bpáirtí a mbeadh na daoine dílis dó de ghnáth.

Ní fheadar cén sórt duine atá tuillte ag a leithéid de pobal.

léamh eile ar chúrsaí sa libia...

2011-02-23T23:03:00.000+01:00

Bhíos i mBeirlín ar feadh dhá lá agus san eitleán inné tharraing alt sa Bherliner Zeitung mo aird inar cuireadh agallamh ar iriseoir atá sa Libia faoi láthair. Ní ligtear ach líon fíorbheag iriseoirí isteach sa tír. Ba é an rud ba shuntasaí a dúirt sí ná:

(Was wollen die Demonstranten?)

Jedenfalls keine Demokratie. Es geht um Machtverteilung, um alte Rechnungen, um Rache. Ich habe keine einzige Person getroffen, die von Demokratie redete. Was sollte auch besser werden, wenn sich die Wirtschaft für Ausländer öffnet? Die Privilegien, die Wohltaten der Subventionierungen sind sie dann los, die Frauen müssen Angst haben, dass es fundamentalistischer wird.

(Céard a theastaíonn ón lucht léirsithe?)

Ar aon chaoi ní hé an daonlathas (atá ag teastáil uathu.) Is é is cás leo ná dáileadh na cumhachta, seanscéalta a chúiteamh, díoltas. Níor bhuail mé le héinne a bhí ag labhairt faoin daonlathas. Cé hiad na nithe a bheadh ní b'fhearr, dá mbeadh an geilleagar inrochtana do eachtrannaigh? Na pribhléidí, dea-ghníomhartha chóras na bhfóirdheontas: bheadh deireadh leo go léir, (agus) ní mór imní a bheith ar na mná go n-éireodh sé ní ba bhunchreidmhigh.

Suimiúil...

tráchtas "úr" an dochtúra...

2011-02-19T21:39:00.010+01:00

D'fhéadfá a rá nach ann do laoch ach amháin i bhfinscéal. D'fhéadfá a rá dá mba ann do laoch sa saol laethiúil dá ainneoin sin nach mbeadh i gceist ach laoch finscéil fhéinchumtha.

Ach ní bheadh an ceart agat: bheadh laoich na finscéalta cóipeáilte fágtha as an áireamh agat!

Ar aon nós, tá laoch nua na polaitíochta sa Ghearmáin i mbaol a thurnaimh. Mar a tuairiscíodh sna meáin sna laethanta beaga tá Freiherr zu Guttenberg, Aire Cosanta (agus Cogaidh) na Gearmáine, go mór faoi bhrú mar gheall ar an tráchtas a scríobh - más sin an focal cuí - sé chun a chéim dochtúra a fháil ó Ollscoil Bayreuth. Tar éis do ollamh as Bremen léirmheas a dhéanamh ar an tráchtas d'fhógair sé nach raibh i gcuid mhaith de ach bradaíl agus go raibh líon mór sleachta cóipeáilte isteach ann ag zu Guttenberg as foilseacháin eile gan na foinsí a shonrú.

Agus is in olcas atá an scéal ag dul. Tá le léamh inniu san irisleabhar Der Spiegel, mar shampla, gur dhein sé páipéar a choimisiúnú ó shaineolaí na seirbhíse eolaíochta sa Bhundestag roinnt blianta ó shin nuair a bhí sé ina ghnáthfheisire agus gur bhain sé úsáid as (deich leathanach atá i gceist) ina thráchtas gan ach athruithe suaracha a dhéanamh air agus, ar ndóigh, gan an t-údar fírinneach a ainmniú.

Dúirt zu Guttenberg inné le linn preasócáide a tionóladh in ionad faoi leith i láthair iriseoirí a bhí roghnaithe go speisialta don ocáid gurbh fhéidir go raibh "botúin" déanta aige anseo is ansiúd sa tráchtas agus go raibh ollscoil Bayreuth i mbun an tráchtas a iniúchadh faoi láthair. Agus nach n-úsáidfeadh sé a theideal dochtúra go dtí go mbeadh an rud soiléirithe.

Tá sé i gcoinne an dlí falcaireacht a dhéanamh chun céim acadúil a bhaint amach. Anuas ar sin, nuair a chuireann ábhar dochtúra a thráchtas faoi bhráid ollscoile ní mór dó mionnscríbhinn a chur isteach i dteannta leis a dheimhníonn gur uaidh féin amháin a thagann an obair.

De ghnáth d'fhéadfainn a rá gan imní a bheith ar éinne go dtarlódh aon rud do zu Guttenberg sa chás a mbeadh rud mídhleathach déanta aige de bharr é gan a bheith de nós ag an gcóras breithiúnach cur isteach ró-mhór ar lucht na cumhachta ná an airgid mhóir. Sa chás seo, áfach, tá deacracht faoi leith i gceist.

Má dhéanfaí beag is fiú den chás, beidh an ollscoil a bhronn an chéim dochtúra thíos leis (...sagen Sie, Herr Doktor, sind Sie etwa ein Doktor aus Bayreuth? Ha, ha!) agus ní féidir leis an ollscoil glacadh le sin.

Cluiche nialasach (mar a chuirtear air sa teoiric chluichí - teoiric mhatamaiticiúil na straitéise) atá ar siúl mar sin nach mbíonn ach bua do dhuine amháin agus treascairt don duine eile mar thoradh air.

athrú poirt: "neachtlainnín!"...

2011-02-16T22:09:00.004+01:00

"Ich jonn su unwahrscheinlich jähn met dir en der Waschsalon,

ich jonn su unwahrscheinlich jähn met dir en der Waschsalon,

weil, do häss Ahnung vun dä Technik, vun der ich nix verstonn..."

Amhrán ón ngrúpa BAP as Köln atá i gceist anseo: "Waschsalon". Tháinig sé amach sa bhliain 1981.

(Tá súil agam go bhfeidhmíonn an nasc daoibh, cibé áit a bhfuil sibh. Ní féidir an "scáileán" a leabú sa chás seo.)

Dála an scéil, má cheapann sibh go bhfuil cuma aisteach ar an nGearmáinis thuas is i gcanúint Köln, nó "Kölsch" mar a chuirtear air, a chastar an t-amhrán.

Sa chaighdeán oifigiúil tá cruth beagáinín eile air:

"Ich gehe so unwahrscheinlich gerne mit dir in den Waschsalon,

ich gehe so unwahrscheinlich gerne mit dir in den Waschsalon,

weil du hast Ahnung von der Technik, von der ich nichts verstehe..."

"Is breá go mór liom dul leat go dtí an neachtlainnín,

is breá go mór liom dul leat go dtí an neachtlainnín,

óir tá fios na teicnice agat nach dtuigim a dhath di..."

Ábhar an amhráin ná go molann an t-amhránaí an chaoi ar féidir leis a chara mná dul i ngleic leis na hinnill níocháin sa neachtlainnín mar ní thuigeann seisean aon cheo ina dtaobh. D'fhéadfaí a rá fiú go bhfuil sé saghas faoi gheasa aici.

De réir dealraimh, murab ionann agus boic eile, ní bheireann an leaid seo na cosa leis a luaithe a nochtann dualgais an tí agus an teaghlaigh chuige!

sraith iáva le leopold godowsky...

2011-02-16T00:10:00.007+01:00

Chuir mé sraith cheoil a chum Leoš Janáček don phianó in aithne le déanai.

Cúpla lá ó shin, d'aimsigh mé sraith cheoil eile don phianó a chuir an píosa le Janáček i gcuimhne dom.

Is leis an bPolannach Leopold Godowsky an ceann seo. Cé gur chumadóir a bhí ann freisin, ba mhó an clú a bhí ar Godowsky mar phianódóir. Ar ndóigh, bhí sé ar na cinn ab fhearr dá ré.

D'ainneoin na gcosúlachtaí atá idir "Ar Chosán Fásta" agus an "tSraith Iáva", murab ionann agus an píosa le Janáček níl crá croí le haireachtaint sa tSraith Iáva. Ba ar turas san Indinéis a bhí Godowsky nuair a chum sé an ceol siúd. In ionad na doimhneachta mothúcháin a bhfuil an cumadóir ag plé léí go tromchroíoch, nochtar meanma na fionnachtana, an fhiosracht in áiteanna coimhthíocha agus an gliondar san andúchas.

Tugtar faoi ndeara, mar shampla, an éagsúlacht idir mír a cúig den "Chosán Fásta" (Tá siad ag gliogairnéis ar nós fáinleog) agus mír a ceathar (IV) thíos, an mhír leis na moncaithe.

Glacaim leis nach dtagann fonn foinn ar dhuine láithreach nuair a chuirtear píosa ceoil chlasaicigh in aithne dó - mar is amhlaidh dom fhéín go minic. Ach, mar sin féin, is féidir síol a chur agus, cá bhfios, cuirtear an nod sa chartlann b'fhéidir agus filltear ar ais air chun tairbhe agus taitneamh a bhaint as lá éigin eile amach anseo.

sanasaíocht na dramhaíola...

2011-02-11T23:47:00.003+01:00

Blagmhír ghearr anseo.

Thug mé - dá m'ainneoin, is fuath liom iad de ghnáth (cé is moite den spórt) - sciuird isteach ar na nuachtáin Domhnaigh an deireadh seachtaine seo caite.

Dheineas an t-alt seo a ghliogáil de thaisme. Agus mé ag éalú uaidh (láithreach) rith ceist chugam. Ní fios dom an comhtheagmhas a bhí ann nó nach raibh. (Comhtheagmhas gan dabht.)

Dob í a cheist a rith liom ná: an bhfuil gaol sanasaíochta éigin idir "dramhaíl" na Gaelainne agus "drivel" an Bhéarla?

comhchiontach = ina thost...

2011-02-01T23:43:00.002+01:00

Ba de thaisme a tháinig mé ar an suíomh idirlín seo. Le feiscint air tá taispeántas grianghrafadóireachta a chuir beirt ealaíontóir i bPotsdam i láthair an bhliain seo caite.

Tharraing an suíomh m'aird ar dhá chúis:
- cé go bhfuil an t-áiléar an-ghar d'áit a thaithím go minic níor thugas an taispeántas riamh faoi deara,
- pléann an taispeántas le hábhar arbh fhearr le mórán na ndaoine abhus gan plé leis ar chor ar bith.

I mí Meán Fhómhair na bliana 2009 maraíodh thart ar 91 Afganastánach gar do Kunduz nuair a d'iarr cornal d'arm na Gearmáine ar aerfhórsa SAM láthair a bhuamáil ina raibh tancaer ola i sáinn ar ghrinneall abhann ann.

Ionsaí Talabanach a bhí ar siúl ag lucht an tancaeir, dar leis an gcornal, sarar thiomáin siad isteach san abhainn, áit a raibh an tancaer i bhfostú ansin ar an ngrinneall.

Idir an dá linn, bhí daoine ón sráidbhaile in aice láimhe tagtha ar an láthair mar gheall ar an ola a bhí ar fáil saor in aisce sa tancaer a bhí ar éagumas san abhainn.

Is amhlaidh gur chuir an cornal ina luí ar na píolótaí neamhaird a dhéanamh den chleachtas coitianta agus gan eitilt thar an láthair roimh ré (gan buama a chaitheamh) chun rabhadh a thabhairt do na daoine.

Níor tugadh an rabhadh agus maraíodh 91 daoine dá bharr nuair a deineadh bombardú ar an tancaer. Ba pháistí iad formhór na n-íospartach cé gur maíodh ar dtús - mar is gnáth i gcásanna dá léithéid - gur Talabanaigh a bhí iontu.

Riachtanas mí-ámharach a bhí i gceist a dtiteann a leithéid amach le linn cogaidh, dar le go leor tráchtairí abhus a mbíodh a mhalairt de phort de shíor le cloisint sna blianta roimhe uatha sara ndeachaigh a ndream féin i mbun ghnó an mharaithe.

B'ábhar iontais dom riamh a fhusacht a athraíonn daoine a meonta. Sna hochtóidí nuair ba iad an tIRA, ETA srl. amháin a bhí ag marú, is amhlaidh nach raibh sé deacair do dhaoine glacadh leis an teagasc íonghlan. Ach nuair a théann a ndream féin ina mbun is amhlaidh gur rud éagsúil eile ar fad a bhíonn i gceist ansin agus nár chóir, dá bharr, dul thar fóir leis an móráltachas.

Ar aon nós, tá borradh an-mhór tagtha faoin méid a easpórtálann tionscail arm na Gearmáine ó thosaigh an Ghearmáin páirt a ghlacadh sa chogaíocht san Afganastáin.

De ghnáth, nuair a mharaítear sibhialtaigh neamhúrchóideacha mar thoradh ar ionsaí foréigin san Iarthar feictear ainmneacha agus grianghraif na n-íospartach sna nuachtáin agus sna meáin eile. Músclaíonn cinniúint na n-íospartach - go háirithe más páistí a bhíonn i gceist - fearg agus déistin nuair a chuirtear faoi bhráid an phobail í.

Oiread agus ainm nó grianghraf amháin ní raibh le feiscint sna príomhmheáin i gcás na bpáistí a maraíodh i gKunduz.

Nuair a chuirtear dhá slat tomhais an Iarthair taobh le taobh is deacair gan aithint gur bolscaireacht i dteannta le moráltacht shuibiachtúil áise a bhíonn i gceist nuair a dhéantar idirdhealú dá leithéid idir drochghníomhartha an namhad agus drochghníomhartha dá chuid féin.

Ar aon nós, chuaigh na healaíontóirí, a chuir an taispeántas "Kunduz, 4. September 2009" i láthair, go hAfganastáin, bhailigh siad grianghraif de na híospartaigh agus a ngaolta agus tharrtháil iad as an neamhainmníocht a raibh siad curtha i nglas inti ag drochchonsias lucht maoinithe an tsléachta.

na fiche leabhar...?

2011-01-27T00:07:00.008+01:00

Samhlaítear na cúinsí seo a leanas:

- ón lá amárach ar aghaidh beidh cónaí ort go buan ar oileán nach bhfuil leabhair ná aon ábhair léitheoireachta ann ná teacht ar rud éigin dá samhail

- tá a fhios agat go mbeidh a raibh i ngach leabhar dá bhfuil léite agat imithe go hiomlán i ndíchuimhne ort (amhail nach mbeadh na leabhair idir lámha agat riamh) a luaithe a shroicheann tú an t-oileán

- ach is féidir leat fiche leabhar a thabhairt leat (fiche?! nach fial an logha é?!)

Cé na leabhair a thabharfá leat?

Seancheist í seo, ach ceist ar fiú í a chur ó am go chéile más iad andúiligh leabhar a gcuirtear an cheist orthu ós rud é gur athróg an freagra atá spleách ar an bhfachtóir ama.

Seo hiad na cinn a thabharfainnse liom (tá an t-ord gan tábhacht):

Rotha Mór an tSaoil - Micí Mac Gabhann
An Cléireach - Darach Ó Scolaí
The Art of Fiction - John Gardner
Kleine Weltgeschichte der Philosophie (Stair Bheag Dhomhanda na Fealsúnachta) - Hans Joachim Störig
Sa Chéad Chiorcal - Aleksandr I. Solzhenitsyn
Einstein: Eine Biographie - Albrecht Fölsing
The Afterlife - John Updike
Die Verwandlung - Franz Kafka
Waiting for the Barbarians - J.M Coetzee
If on a Winter's Night a Traveller (Se una notte d'inverno un viaggiatore) - Italo Calvino
Das Versprechen (An Gealltanas) - Friedrich Dürrenmatt
Portnoy's Complaint - Philip Roth
Snámh dá Én - Flann O'Brien
An Béal Beo - Tomás Ó Máille
Peig - Peig Sayers
An tOileánach - Tomás Ó Criomhthain
A History of Mathematics - Carl B. Boyer
The Making of the Atom Bomb - Richard Rhodes
Stalin: The Court of the Red Tsar - Simon Sebag Montefiore
The Great Gatsby - F. Scott FitzGerald

Ní fheadar cá fhad a bhfanfaidh an liosta thuas bailí...

Ach ní gan chúis a roghnaigh mé gach uile leabhar dá bhfuil ar an liosta.

Cé na leabhair a bheadh agaibhse?

po zarostlém chodnícku / ar chosán fásta...

2011-01-23T02:35:00.003+01:00

Bím i mBeirlín go minic agus nuair a bhíonn an deis agam tugaim sciuird ar cheann de na siopaí ina mbíonn dlúthdhioscaí neamhchostasacha ar díol. Tá na sainseopaí ceoil díbeartha ag na lascaineoirí as go leor cathracha eile ach más i mBeirlín ar thóir dlúthdhiocsaí clasaiceacha atá tú, is amhlaidh gur fearr Dussmann das KulturKaufhaus sa Friedrichstrasse ná aon siopa eile ó thaobh rogha de.

An babhta seo, áfach, ba é i siopa eile a bhíos nuair a tharraing dlúthdhiosca m'aird. Dlúthdhiosca dúbailte le ceol pianó leis an gcumadóir Seiceach Leoš Janáček a rugadh sa Mhoráive sa bhliain 1854.

Agus is féidir a rá nár ghearánta dom mar fuair mé ar €6,99 é.

I measc na saothar ar na dlúthdhioscaí tá sraith aonréadach as 10 bpíosaí leis an dteideal "Ar Chosán Fásta" a chuaigh i bhfeidhm go mór orm nuair a d'éist mé don chéaduair sa bhaile léí.

Bhíodh duine de mo lucht aitheantais ina bhall ar cheolfhoireann ghairmiúil suas go dtí deireadh na bliana seo caite agus nuair a chasaimid ar a chéile is minic go mbíonn na cumadóirí a mbímid ag éisteacht lena gcuid ceoil ar cheann de na hábhair chomhrá againn. Is geall le ciclipéid cheoil ar dhá chos an duine céanna, ní nach ionadh. Ba bheag nach raibh an t-ainm Janáček i dteannta leis an ndlúthdhiosca luaite agam nuair a dúirt sé de bheoghuth 'nach rúndiamhair coimhthíoch "An Cosán Fásta"!'.

Agus go deimhin, is geall le neach beo é, an ceol dúisitheach, allabhrach seo a bhronn leathoíche gan chodladh orm féin, cé nach leathoíche gan... "taitneamh" de chineál éigin an leathoíche chéanna.

Le linn dom a bheith ag éisteacht arís agus arís eile leis sna laethanta dar gcionn dhein mé taighde ar an idirlíon faoi.

Ba idir 1901 agus 1908 a chum Janáček na píosaí, tréimhse ina raibh a shaol faoi scáth an bhróin de bharr bhás a iníne. Bhain sé an leathchéad amach i rith na mblianta céanna agus ba ar a áit dúchais chomh maith, an áit a bhí de dhlúth agus d'inneach ann, a bhí a smaointe dírithe. Cumha le mothú tríd síos, ní nach ionadh, ach ní le cumha nó brón a chur oraibh a chuirim faoi bhur mbráid é mar ceapaim nach bhfuil sé chomh simplí céanna. Mar más cumha féin atá le mothú ann, ní fáiscithe i mbrón atá sé go díreach ach is ar eití suaite a iompraítear é a mhúsclaíonn beogacht agus aisleangacht sa duine a ligean don saothar rúndiamhair seo é a chur faoi gheasa.

D'aimsigh mé láithreán ar féidir "An Cosán Fásta" a chloisint air.

Tar éis dom plé leo ar feadh tréimhse, chuir mé léamh ar na píosaí 1 - 5 agus 10. Tá na teidil eile follasach ann féin.

Seo dhaoibh iad.

1. Nase vecery (Ár dtráthnónta) (3'54")

Ag cuimhneamh siar ar na tráthnónta séimhe sítheacha gan áireamh a chaithidís i dteannta a chéile i dtost siosarnach na coille.

2. Lístek odvanuty (Duilleog séidte ar shiúl) (2'46")

Saol leochaileach curtha ar chonair neamhbhuan éiginnte.

3. Pojdte s námi (Tar linn) (1'15")

Ag cruinniú misnigh, iarracht ar ardú meanman...

4. Frydecká panna Maria (Maighdean Frydek) (3'32")

Ar iontaoibh an chreidimh, i muinín an dóchais, an tsóláis.

5. Stebetaly jak lastovicky (Tá siad ag gliogairnéis ar nós fáinleog) (1'48")

An chaint shuaite mheicniúil ar thórramh.

6. Nelze domluvit (Teipeann ar fhocail) (1'27")

7. Dobrou noc! (Oíche mhaith!) (3'13")

8. Tak meskonale úzko (Crá do-inste) (3'19")

9. V pláci (Ag sileadh na ndeor) (3'19")

10. Sycek neodletel! (Níl an t-ulchabhán bídeach imithe ar eitleog!) (3'29")
Léaró sóláis ag streachailt in éadan an éadóchais?

Tá na píosaí 11 - 15 gan teideal.

http://www.fortepiano.de/projekte/Taenze_Bilder/janacek_doku.html

http://www.zeit.de/2006/47/D-Musikklassiker

parlaimint na heorpa, an ghaelainn agus an t-airgead...

2011-01-22T00:19:00.011+01:00

Tá le léamh ar http://gaelport.com/sonrai-nuachta?NewsItemID=5506 gur iarr feisire Éireannach de Pharlaimint na hEorpa darb ainm Nessa Childers (Lucht Oibre) ar an gCoimisiún "cur síos a dhéanamh ar an gcaiteachas a bhaineann le cáipéisí a aistriú go Gaeilge ar an mbonn nach raibh gá leo toisc go bhfuil Béarla ar a dtoil ag gach Éireannach atá ag obair san Aontas Eorpach."

Bítear cinnte de go bhfuil an caiteachas seo ar cheann de na míreanna caiteachais is lú i measc mhionmhíreanna caiteachais na Pairliminte. Níl ann ach mionairgead i gcomórtas leis an airgead a chaitear ar na 736 feisirí, a juncaeid agus a soláistí...

(Cogar! Más feisire glic tú, tuillfidh tú níos mó in aghaidh na bliana ná Seansailéar na Gearmáine féin. Mar sin, ádh mór ort ach tóg go bog é leis an tseanmóireacht.)

I ndáiríre, más gá le Pairlimint na hEorpa ar chor ar bith, ba leor 300 feisirí ar a mhéad. Is fíorbheag líon na bhfeisirí a dhéanann aon rud de fhiúntas leanúnach le linn na laethanta aoibhne dea-mhaoinithe gan stró a chaitheann siad as raon radhairc na vótálaithe sa bhaile.

Sa Ghearmáin - tír ina bhfuil an córas liosta i bhfeidhm mar chóras toghchánach, rud a chiallaíonn gurb iad na páirtithe, a bheag nó a mhór, a roghnaíonn na feisirí - baintear úsáid go rímhinic as an bPairlimint Eorpach chun sos - deonach nó neamhdheonach - a thabhairt do pholaiteoir, chun é a chur ar luathscor nó chun fáil réidh leis.

Craoladh an tuairisc thuas abhus thart ar dhá bhliain ó shin. Rug na tuairisceoirí teilifíse amuigh ar na feisirí agus iad ag síniú isteach i gcomhair an lae. Is amhlaidh go ndéanann (nó go ndéanadh) cuid mhaith díobh an rud céanna go moch gach Aoine sara dtugann siad aghaidh ar an tslí abhaile gan freastal ar shuí na Pairliminte. Ní gearradh siar ar chostas na Gaelainne is cás leo anseo ach airgead tinrimh an lae (€284 glan) a shacann siad isteach ina bpócaí féin gan puinn náire d'ainneoin an t-airgead gan a bheith tuillte acu ná dlite dóibh. Faoi dheireadh réitíonn lucht údaráis na Pairliminte fadhb an airgid tinrimh neamhdhlite sa chaoi go gcuireann siad an ruaig ar na tuairisceoirí.

Tugtar faoi ndeara gur bhagair an t-Éireannach mná an dlí ar na tuairisceoirí d'ainneoin gur rugadh maol uirthi. Nach mór an meas i gcosaint an dlí atá ag lucht an traidisiúin dlíthiúil Angla-Shacsanaigh!

Dála an scéil, níorbh í an chéad tuairisc a craoladh faoin ábhar céanna sna blianta beaga. Cúpla mí ó shin d'fhoilsigh Der Spiegel alt faoi neamhláithreachas na bhfeisirí. Gach cuma air nach luach ar airgead do cháiníocóirí na hEorpa an chloch is mó ar a bpaidrín.

Gan dabht, is ann do na feisirí fiúntacha freisin. Agus beidh na feisirí siúd ag smaoineamh go bhfuil fadbhanna go leor ag tír na hÉireann gan éinne a bheith ag truailliú na neide i bhfóram na hEorpa ar mhaithe le gimicí suaracha poiblíochta.

Anois, a shaineolaí róchaiteachas na Gaelainne uilig, nach cóir daoibh tosnú ar na fadhbanna is mó ar liosta ollmhór na bpeacaí cur amú airgid a bhfuil ach ceann nó dhó díobh luaite agam thuas.

Agus sa chás go dtagann sibh riamh chomh fada le mír caiteachais na Gaelainne, na déanaigí dearmad de bhur ngloiní formhéadúcháin.

airgead agus clísé...

2011-01-18T00:24:00.022+01:00

Tá dhá alt luaite ag Dennis ar a bhlag ina bpléitear an t-AE agus cúrsaí airgid/airgeadais. Is fiú iad a léamh, an t-alt le Paul Krugman go háirithe.

Mar is eol do chách, is í an Ghearmáin a mhaoinigh an t-AE don chuid is mó go dtí seo - cé nach suáilce croí amháín ba chúis leis, gan amhras.

Taobh istigh den Ghearmáín féin, áfach, ar Poblacht Chónaidhme í, nochtar difríochtaí móra fadbhunaithe idir na 16 comhstát (Bundesländer) ó thaobh an tsaibhris de. Mar shampla, is comhstát beo bocht é Mecklenburg-Vorpommern (an stát donn-bhuí thuas san oirthuaisceart) a bhfuil a ráta dífhostaíochta thart ar 13% faoi láthair. Roinnt blianta ó shin bhí ráta dífhostaíochta de bheagnach 20% ann go fiú. Fágann líon suntasach daoine Meck Pom - mar a thugtar air - gach bliain; is stát le fadhb eisimirce é mar sin. Sa mhullach ar an méid sin, tá fiacha ag brú anuas ar an gcomhstát freisin agus ní bheadh sé inmharthana i gcomhthéacs chaighdeán maireachtála na Gearmáine gan an t-airgead a fhaigheann sé gach bliain ón rialtas feidearálach i mBeirlín.

Is as Meck Pom an Seansailéir Merkel. (Nach gceapfá go mbeadh meon tuisceana níos láidre aici i leith tíortha bochta? ;-) )

I ndáiríre, níl ach ceithre chomhstát a bhfuil ar a gcumas acu maireachtáil ar a gconlán féin. Agus is iadsan chomh maith na comhstáit a shaothraíonn an barrachas a roinneann an rialtas feidearálach ar na comhstáit eile. Tá roinnt de na comhstáit eile go fiú faoi choimirce na Roinne Airgeadais Feidearálaí ó thaobh a mbuiséad de mar thoradh ar a ndeacrachtaí airgeadais.

I gcás Bheirlín, ar cathairstát é, tá na fiacha chomh mór sin nach n-íoctar ach an t-ús orthu le roinnt blianta anuas.

Is amhlaidh gurb iad, mar sin, na trí chomhstát i ndeisceart na tíre (Hessen, Baden-Württemberg agus an Bhaváir) is mó a mhaoiníonn an Ghearmáin.

Agus is crann taca an AE an tré siúd, leis, dá bharr.

Crann taca cuíosach beag, áfach, nuair a smaoinítear air..

Dála an scéil, dá fheabhas an t-alt le Steven Erlanger ceapaim go mbaineann sé úsáid as sean-chlisé:

"If Germany speaks for Europe’s largely industrial Protestant north, France has always combined north and agricultural south."

B'fhéidir é ach is fíor freisin gur i ndeisceart na Gearmáine, an réigiún ina bhfuil na trí chomhstát thuasluaite suite agus an geilleagar go láidir le fada an lá, go bhfuil tromlach suntasach Caitliceach ann.

(Is amháin ar mhaithe le cruinneas a luaim an sonra seo; ní iomaíocht na reiligiún is cás liom!)

colm mhic eoin...

2011-01-14T18:40:00.002+01:00

Chuir Dennis ar mo shúile gur thaispeáin LBJ go poiblí an colm a d'fhág obráid a deineadh air chun a mháilín dromlais a bhaint amach. Deirtear nach raibh ar intinn aige ach na meáin a chur ar a suaimhneas maidir lena shláinte.

Chuaigh mé ar thóir an scéil agus fuair mé tagairt don eachtra bheag i léirmheas ar bheathaisnéis faoin bhfear céanna (foinse údarásach, gan dabht). De réir na tuairisce, ní raibh na hiriseoirí ró-shásta ach, ag an am céanna, ba ábhar faoisimh dóibh nárbh obráid ar a fhíocais a bhí curtha de!

Deir an léirmhéas freisin gur fear "talmhaí" a bhí ann a raibh roinnt béasanna garbha aige. Mar shampla, nuair a ligeadh sé na baill shóisearacha dá fhoireann isteach chuige ba mhinic nárbh ar a chathaoir a bhíodh sé ina shuí!

Ba LBJ an chéad uachtarán SAM ar chuimhin liom.

Dála an scéil, ná bíodh imní ar éinne mar gheall ar fhad an choilm thuas. Ní bhíonn sé chomh fada sin sa lá inniu nuair a bhíonn obráid ar an máilín dromlais de riachtanas.

(Tá mo cholm féín cosúil leis an gceann thuas ach é a bheith níos cothrománaí.)

faoiseamh...

2011-01-11T21:36:00.002+01:00

Bhuel, nuair a bhí an bhlagmhír dheireannach scríofa agam is amhlaidh go raibh ar intinn agam leanúint ar aghaidh go dtí nath uimhir a XXV - faoi mar a bheifí ag súil leis agus an féilire mar atá sé ag an am sin den bhliain.

Ní mar a síltear a bítear i gcónaí, áfach.

Stróic an scannán gan choinne nuair a tháinig breoiteacht aniar aduaidh orm san oíche dar gcionn.

Músclaíodh i rith na hóiche mé ag rud aisteach. Bhí mo bholg ata agus cruaig. Agus ní raibh mé in ann iompú ar mo thaobh de bharr na péine.

D'fhan mé sa bhaile ar an lá dar gcionn ag súil leis go n-imeodh an rud arís.

Ach ar an lá ina dhiaidh sin bhí mé san ospidéal agus tar éis cúig lá de thastálacha cuireadh faoi scian mé.

Steanóis sa stéig bheag an diagnóis, galar Crohn b'fhéidir, nó "an leagan eile" fiú. Ní raibh na dochtúirí go hiomlán cinnte. De bharr sin ba obráid thaiscéalaíoch a bhí i gceist sa chéad áit.

Sa deireadh, tógadh amach fad den stéig mhór agus den stéig bheag i dteannta leis an aipindic. Caitheadh cónasc nua a dhéanamh ansin idir an stéig mhór agus an stéig bheag.

Seoladh a dtógadh amach chuig an tsaotharlann chun tastálacha histeolaíochta a dhéanamh.

Le scéal fada a dhéanamh gearr: fuair mé na torthaí ar ais ón bpaiteolaíocht inniu agus dea-scéal a bhí ann: níor aimsigh siad aon rud a mbeadh fadhb shuntasach ag baint leis. Ní rabhthas in ann a rá, áfach, cad ba chúis leis na greamáin sa stéig bheag. Ionfhabhtú víreasach, cnámh éisc nó rud eile? Ní féidir a lán a rá. (Níor luadh na drochghnásanna coitianta ar chor ar bith.)

Agus sin mo scéal don Nollaig agus don Athbhliain!

Dála an scéil, tá rud nó dhó faighte amach agam mar gheall ar na putóga idir an dá linn!

Is amhlaidh gur féidir dul isteach sa stéig mhór, san éasafagas agus sa ghoile le píobán agus ceamara suite ar an bhfoirceann tosaigh de (mar atá an t-ionscóp) chun cursaí a iniúchadh ach ní féidir ionscóp a úsáid i gcás na stéige bige - de bharr a caoile agus a leochaileachta, gan amhras.

Is fíordheacair ansin uaireanta diagnóis chruinn a dhéanamh ar a bhfuil ar siúl inti - gan dul i muinín na scine. Cinnte go bhfuil scanóir CT ann ach nuair a bhíonn an dochtúir ag breathnú ar mheall mór casta stéige ar an scaileán is deacair gach rud a aithint.

I.S. Athbhliain shona shláintiúil dhaoibh go léir!

nath don nollaig XXI...

2010-12-21T23:58:00.003+01:00

L’hypocrisie est un hommage que le vice rend à la vertu.

Die Heuchelei ist eine Huldigung, die das Laster der Tugend darbringt.

La Rochfoucauld (Maximes, 218)

Is omós an fhimíneacht a thugann an duáilce don tsuáilce.

Is é atá san fhimíneacht ná an t-omós a thugann an duáilce don tsuáilce.

Cé acu ceann is fearr: an duáilce a thugann droim láimhe “go hionraic” don tsuáilce, nó an duáilce a chuireann stró air féin dealramh na suáilce a chaomhnú?

An bréagdhreach nó an scannal, rogha an dá dhíogha?

Is cosúil go bhfuil an dara ceann, agus an fhimíneacht leis, de dhlúth agus d’inneach i ngach sibhialtacht.

An é nach bhféadfaí déanamh dá huireasa?

nath don nollaig XX...

2010-12-20T00:17:00.019+01:00

Táim díreach tar éis an leabhar faoin bhforthéamh domhanda le Matt Hussey a léamh agus mholfainn é d'éinne a bhfuil léargas gearr cuimsithe ar an ábhar ag teastáil uaidh. Tuilleadh uaim ar an ábhar seo ar ball, ceapaim.

Agus cá bhfios, b'fhéidir go bhfuil an aeráid gríosaithe chomh mór sin againn faoi seo go bhfuil sí, i láthair na huaire, i mbun cor suntasach a chur di dá bharr. Agus go mbeidh gach geimhreadh atá amach romhainn fuar agus sneachtúil amhail an ceann seo.

Ach má tá an salann agus an grean imithe i léig ar fud na hEorpa ní gá dó a bheith amhlaidh i gcás soláthar nathanna a bhfuil tagairt don sneachta iontu.

Bhíos ag ceapadh go mbeadh go leor ar fáil i gCríoch Lochlann i bhfianaise an mhéid sneachta a bhíonn ann gach geimhreadh.

Agus cinnte go leor, ba i measc na nIoruach a fuair mé an soláthar ba mhó.

Chuir sin ag smaoineamh mé go mbeadh na Gaeil - go dtí go mbeidh a gcinn féin cumtha acu - in ann úsáid a bhaint as na nathanna siúd. Ar bhonn eatramhach mar a déarfá.

Mar faoi mar b'eol do Ghaelaibh riamh anall, má bhíonn tú ag dul i ngleic le hábhar éigin, is fearrde an ionramháil an seanfhocal bainteach.

(Ceapaim féin, áfach, gur féidir nach mbeidh an chiall le cuid de na nathanna thíos go hiomlán nochtaithe, mar a déarfá, go dtí go mbeifear imithe i bhfad níos faide i dtaithí ar an sneachta.)

Sønnavind og sol jagar vekk snøen.

Cuireann an ghaoth aneas agus an ghrian an ruaig ar an sneachta.

Det gode skal en hugge i fjell, det onde skal en skrive i snø.

Ba chóir don mhaith a bheith greanta ar charraig, an t-olc scríofa sa sneachta.

Slaps er snø som har hatt en dårlig dag...

Is sneachta greallach a raibh droch-lá aige...

Man kan sette poteter i snøen, men har lite igjen for det.

Is féidir prátaí a chur sa sneachta, ach is beag an tairbhe a bhainfeá as.

La hver mann måke snøen for sin egen dør og ikke bry seg om rimet på grannens tak.

Lig do gach éinne an sneachta os comhair a dhorais féin a chartadh agus gan bac leis an sioc ar dhíon na comharsan.

Du kan ikke skjule dine fotspor når du går på snø.

Ní féidir leat loirg do chos a cheilt sa sneachta.

Før du elsker, lær å løpe gjennom snøen uten å sette spor.

Sara dtéann tú i mbun an ghrá, cuir ar do chumas conas a ritear trí sneachta gan rian a fhágaint.

Å vaske huset mens barna enda sover, er som å måke innkjørselen før det har sluttet å snø.

An teach a ghlanadh le linn do na páistí a bheith ina gcodladh, is cosúil é sin leis an cabhsa a shluaisteáil saor sara bhfuil deireadh leis an sneachta.

nath don nollaig XIX...

2010-12-19T18:02:00.005+01:00

Det som göms i snö kommer upp i tö.

An rud a bhíonn i bhfolach sa sneachta tagann sé chun solais sa choscairt.

Is ceann ón tSualainn an nath thuas.

I bhfianaise a bhfuil ag teacht chun solais le tamall fada anuas is léir gur gheimhreadh fada sneachtúil a bhí i go leor áiteanna agus eagraíochtaí.

Thug mé sracfhéachaint ar chúpla nuachtán Domhnaigh inniu - is fuath liom iad de ghnáth - agus tá siad lán de scannal, mar is gnáth.

Cé go bhfuil sneachta na spéire i gceannas ar Chríocha Fáil faoi láthair is amhlaidh go bhfuil sneachta na sróine i gceannas cheana féin le fada an lá ar chuid mhaith de na daoine atá i gceannas ar shaol na tíre.

An aon ionadh é go bhfuil an tír ina raic?

Is léir anois go bhfuil, i measc na dtráchtairí go léir, daoine ann i láthair na huaire a bhfuil deacrachtaí acu an scéal a... - abraimís - "ionramháil" nuair a phléitear é os comhair an phobail.

Agus is suimiúil arís a fhusacht a ghintear toilteanas na n-údarás chun riail an dlí a chur as feidhm nuair a bhíonn daoine áirithe le pribhléidí á shárú.

Más fíor é go gcuirtear srianta ar na Gardaí dul isteach in áiteanna siamsaíochta oíche éagsúla toisc nár chóir dóibh a fháil amach a mbíonn ar siúl iontu, tagann sin le ráfla a chuala mé i mBeirlín roinnt blianta ó shin.

An é go bhfuil forlámhas an tsneachta niós forleithne ná a cheaptar?

Agus an dtabharfaidh an choscairt chun solais é?

nath don nollaig XVIII...

2010-12-18T14:46:00.002+01:00

As Tré 91:

gen snechta oc legad...

(miongháire sneachta ag leá...)

Ach cad a dhéanann sneachta agus é fós ag reo? Grainc?

I fiocchi di neve sono tra le cose più fragili eppure guarda che possono fare insieme.

(Ón Iodáil.)

Tá calóga sneachta ar na nithe is leochailí ach féach cad is féidir leo a chur i gcrích le chéile.

Nó an leagan gonta cáiliúil de:

Ní neart go cur le chéile.

Thug an nath thuas tré i mo cheann dom:

Trí chineál sneachta na haimsire láithreach

sneachta forghabhálach na spéire

sneachta ceiliúránach na sróine

calóga daonna nach sneachta fós iad

nath don nollaig XVII...

2010-12-17T18:00:00.003+01:00

El lobo, harto de carne, se mete a fraile.

Tiontaíonn an faolchú a bhfuil a sháith d'fheoil ite aige ina mhanach.

Is nath Spáinneach an ceann seo.

An é nach mbíonn sa tsuáilce go minic ach comhartha na sáithe?!?!

Más amhlaidh atá sé, nár chóir, mar shampla, do na húdaráis san eaglais a fhógairt nach peaca aon ghníomh más gníomh é nach ndéanfá dá mbeadh an tsáith chomhfhreagrach iomchuí agat cheana féin?

nath don nollaig XVI...

2010-12-16T23:32:00.006+01:00

Tar De livsløgnen fra et gjennomsnittsmenneske, så tar De lykken fra ham med det samme.

Henrik Ibsen, (1828 - 1906), drámadóir Ioruach

(An Lacha Fhiáin)

Tóg an bhréag shaoil ón ngáthduine, agus tógann tú an sonas uaidh leis.

Má thógtar an bhréag shaoil ón ngáthduine, is amhlaidh a thógtar an sonas uaidh leis.

Ar na focail Ghearmácha a shlog an Béarla gan iad a dhíleá tá Angst agus Zeitgeist, mar shampla, ach níl an focal Lebenslüge ina measc. “Bréag shaoil” an Ghaelainn a chuirfinn air, is dócha, le séimhiú de réir mo thuisceana de ós rud é gur gnách le bréag agus saol atá ina leathbhádóirí in aon bhád amháin a bheith chomh mór sin de dhlúth agus d’inneach ina chéile mar a bhíonn siad i gcás na Lebenslüge clasaicí.

Cé nach bhfuil ainmfhocal dó, go bhfios dom, sa Bhéarla ní hionann sin is a rá nach bhfuil an coincheap ann. Deirtear, mar shampla, go bhfuil duine “ag maireachtáil bréige".

Seans gurb é an “ü” ba chúis leis nár tharraing an Béarla an focal Lebenslüge chuige riamh. Amhail an diabhal eile “ö”, is dúshlán faoi leith an “ü” don duine nár mbronnadh an cliabhán na fuaimeanna air.

Pé scéal é, seo an sainmhíniú a fuair mé ar an idirlíon: cuirtear Lebenslüge, nó bréag shaoil, ar bhréag a maítear go comhfhiosach agus d’aon ghnó gur fírinne í agus a bpléitear léí amhlaidh i gcaitheamh saoil d’ainneoin gurb eol, nó gur choir gurbh eol, gur a mhalairt atá sé. Is ar bhréag a bhíonn an saol bunaithe ansin ó thaobh na treorach agus na brí.

Fionnachtaí na Lebenslüge, nó livsløgn an leagan Ioruach de, ba ea Henrik Ibsen, deirtear.

D’aimsigh sé í, dar leis, i measc na meánaicme. Fimíneacht agus béalchráifeacht a bhí i gceist aige inter alia, gan dabht, ach is feiniméin iadsan a oibríonn sa chéad áit ar an ndromchla agus atá dírithe ar dhaoine eile, an saol lasmuigh.

An bhréag istigh, an Lebenslüge a éalaíonn fiú ar an sealbhóir féin, agus a chuireann an dallamullóg air, ab ea an bhréag shaoil ba mhó ar chuir an lucht liteartha suim inti, an seachmall nó an cur i gcéill a gcloítear leis go tútach fiú amháin i ndiaidh dá bhréige a bheith nochtaithe.

Ceann de na bréaga saoil is mó cáil sa litríocht ab ea an Lebenslüge a bhronn Arthur Miller ar Willy Loman bocht sa dráma Bás Díoltóra Taistil.

Ach cá mbéimis gan na bréaga beaga saoil uilig a chuidíonn linn agus muid ag streachailt linn tríd an saol?

Ní drochstráitéis mhaireachtála bréag shaoil uaireanta, déarfainn, má chumtar go maith nó má roghnaítear go cliste í. Ach ní mór di a bheith dea-chumtha chun go mairfeadh sí chomh fada agus a bhfuil gá léí.

Seans go raibh an bhréag shaoil a raibh Willy Loman ar foluain uirthi lochtach ón tús agus, mar thoradh ar sin, ní raibh sé in ann an radharc a sheasamh a luaithe a bhreathnaigh sé anuas.

ar eití bréige

ar foluain os cionn talaimh

talamh nach ann dó

nath don nollaig XV...

2010-12-15T22:21:00.004+01:00

Eifersucht ist eine Leidenschaft, 

die mit Eifer sucht, was Leiden schafft.

Franz Grillparzer (1791-1872)

Is ainmhian an t-éad, a bhíonn go cíocrach ar thóir a gcruthaíonn fulaingt.

Níl san éad ach ainmhian,

ar thóir le cíocras a ndéanann pian.

An é - chun an fhírinne a rá - gur in éad a bhfuilimid le baincbhristéirí na mbónas mór agus nach bhfuilimid ach ag ligean orainn gurb é an rud eile atá ag cur isteach orainn?

Más ann don rud eile, cá bhfuil an teorainn idir é sin agus an formad?

Agus cad é an rud eile?

nath don nollaig XIV...

2010-12-14T17:00:00.001+01:00

Einmal geschrieben ist so gut wie zehnmal gelesen.

Is ionann scríofa uair amháin agus léite faoi dheich.

Is nath eile ón nDanmhairg an ceann seo.

Comhairle mhaith don dalta agus don mhac léinn, gan aon agó.

Má scríobhtar blagmhír, an ionann sin agus í a bheith léite agat faoi dheich?

nath don nollaig XIII...

2010-12-13T20:00:00.001+01:00

Ein treibendes Moment in der Geschichte des Zivilisationsprozesses war schon immer dasjenige der Aneignung des Physischen mittels des Metaphysischen.

Ba fhórsa tiomána i stair phróiseas na sibhialtachta riamh é sealbhú an ní fhisiciúil trí bhíthin an ní mhetafhisiciúil.

Nó an bhféadfaí na haidiachtaí a úsáid mar ainmfhocail chun an leagan Gaelach a chomhdhlúthú?

Ba fhórsa tiomána i stair phróiseas na sibhialtachta riamh é sealbhú an fhisiciúil trí bhíthin an mhetafhisiciúil.

Hmmmm... ach cá bhfaca mé an ceann seo?

Os cionn doirse institiúide éigin eolaíochta?

Ar nóta bainc?

Nó an raibh sé greanta ar fhoirgneamh na Banca Vaticana féin?

nath don nollaig XII...

2010-12-12T23:40:00.002+01:00

Le mieux est l'ennemi du bien.

Voltaire (1694 - 1778), fealsamh

Namhaid na maithe an fhoirfeacht.

Ná ligtear don fhoirfeacht riamh a bheith ina namhaid don mhaith.

Éamonn Ó Cinnéide (1932 - 2009), Seanadóir (In-aice-an-chnocáin-mhóir)

Cé acu ceann is fearr: leagan an fhealsaimh nó leagan an pholaiteora?

An mbeadh an baol ann go mbainfeadh polaiteoirí mí-úsáid as an dara ceann mar leithscéal a lagmheasarthachta?

nath don nollaig XI...

2010-12-11T21:11:00.004+01:00

Einem nackten Mann kann man nicht in die Tasche greifen.

Ní féidir airgead a bhaint den té gan phingin.

Ní thig do lámh a chuir i bpóca an nochtáin.

(Aonghus)

Is ón nGearmáin an ceann seo.

Faoi mar is eol dúinn, níl sé fíor i ngach cás.

Ach conradh glic a bheith i do sheilbh agat, déanfaidh asarlaithe an dlí airgead neamhthuillte as faic duit.

nath don nollaig X...

2010-12-10T15:30:00.001+01:00

Der, der sich im Spiel einmischt, muss das Spiel auch vertragen.

Den som ger sig i leken, får leken tåla.

Má ghlactar páirt i gcluiche, ní mór é a sheasamh.

Faoi mar a fheictear dom, tagann an nath thuas ón tSualainn go cruinn le dearcadh na ndaoine sna tíortha eile faoi chruachás na hÉireann i láthair na huaire.

Más teachtaireacht ghéar an méid sin do Ghaelaibh, is stuama an teachtaireacht í freisin.

Beidh le foghlaim aisti.

nath don nollaig IX...

2010-12-09T23:59:00.003+01:00

Eine Hand wäscht die andere, und alle beide waschen das Gesicht.

Una mano lava l'altra, e tutte e due lavano il viso.

Níonn lámh lámh eile agus níonn an dá le chéile an aghaidh.

Treorú sláinteachais? Nó céard atá ann?

Is ar éigean atá an chaimiléireacht inseachanta gach uile uair a thagann soláthar mór airgid le chéile le maoirseacht ar a dháileadh. Agus más ea gur inseachanta í, nár chóir í a bheith, ar a laghad, sofaisticiúil?

Amhail mar a dhéantar í i go leor tíortha an Iarthair, mar shampla.

Mar atá: Scair mhaith den uachtar ar bharr an chíste a sciobadh ach gan an císte a scrios sa phróiseas.

Is léir gur scriosadh an císte i gcás tíre ar eol dúinn.

nath don nollaig VIII...

2010-12-09T17:59:00.008+01:00

Das Glück ist der Vormund der Dummen.

Is é an sonas coimirceoir na ndalldramán.

Ceann ón Danmhairg atá againn inniu. (Nó ba chóir gur i gcomhair inné a bheadh sé ach dhein mé botún leis na roghanna poist.)

Níl mé ró-chinnte faoi: an smior na fírinne atá i gceist nó soiniciúlacht?

(Idirshos)

Is amhlaidh gurb é an t-ádh atá i gceist anseo.

Agus sholáthair Aonghus an leagan Gaelainne de nath an áidh agus na mbaoth.

'Sé an t-ádh caomhnóir na mbaoth.

Ar chaoi éigin tá faoiseamh orm nach ann do nath chomh soiniciúil le "is é an sonas coimirceoir na mbaoth", ach ar chaoi eile tá beagáinín díomá orm mar cheapas go raibh nath faoi leith aimsithe agam ó thaobh an tseirfin de agus ba mhian liom a fháil amach cén sórt céille ceannaithe i saol na Danmhairge a bhí taobh thiar de.

nath don nollaig VII...

2010-12-07T13:30:00.023+01:00

Gelegenheit macht Diebe.

L'occasione fa l'uomo ladro.

Cruthaíonn faill gadaí.

Fírinne ghéar, a bhfuil cur amach ag na Gaeil uirthi faoi láthair...

Ach, go ginereálta, an é gurb iad na dálaí a dhéanann an duine nó a mhalairt...?

Mar shampla, déarfadh na buachaillí móra dána fadó, "bhí sí do mo mhealladh! / bhí sí do mo threorú!"

Cad a bhíodh i gceist ansin, de ghnáth, i seansaol naofa na tíre?

Agus tá an leagan údarásach de soláthairthe ag Aonghus!

Faill a níos feall.

nath don nollaig VI...

2010-12-06T13:30:00.001+01:00

Es gibt nichts Gutes, außer man tut es.

Erich Kästner (1899-1974), scríbhneoir Gearmánach

Ní ann don mhaith mura gcuirtear i gcrích é.

Nó leagan eile a mhol Aonghus i nDaltaí tráth.

Ní ann don mhaith nach ndéantar.

Nó más gontacht an fhriotail is mó is cás leat, b'fhéidir go mbainfeá triail as an gceann seo:

Ní maith go gníomh.

Níorbh é gur theachtaireacht nua a bhí ag Kästner anseo ach chuir cur i láthair na seanteachtaireachta mar leathrann a raibh faobhar rithimiúil na fírinne leis brí nua inti.

Ar feadh tamaill, ar aon nós. Chloistí an nath uaireanta nuair a n-éireódh an chaint ró-bhogásach.

Nach comhairle fhiúntach a bheadh inti do rialtas nua na hÉireann?

nath don nollaig V...

2010-12-05T13:30:00.003+01:00

Ein schönes Schweigen ist noch nie aufgeschrieben worden.

Un bel tacer non fu mai scritto.

Níor breacadh síos tost breá riamh.

nath don nollaig IV...

2010-12-04T20:16:00.006+01:00

 
Denken ist eine Anstrengung. Glauben ein Komfort.

Herbert Marcuse (1898-1979), fealsamh, polaiteolaí agus socheolaí Gearmánach.

Is leis an smaointeoireacht an stró. Is leis an gcreidiúint an só.

Ba fhealsamh Gearmánach Herbert Marcuse a bhí ina laoch tráth den saol ag na mic léinn réabhlóideacha sna hollscoileanna i SAM agus sa Ghearmáin araon le linn ré ghluaiseacht na mac léinn siar sna seascaidí. Fealsamh na heite clé a bhí ann a luaití le dream na Frankfurter Schule, ar ghrúpa fealsúna iad a chruthaigh an Kritische Theorie nó an Teoiric Chriticiúil. Ba é sprioc na Teoirice Criticiúla ná teoiric faoin tsochaí a bhí bunaithe ar theagasc Karl Marx a fhorbairt ach ar chaoi a bpléifí go criticiúil leis an teagasc sin murab ionann agus a dhéanadh na deachtóireachta cumannacha a bhí i réim in oirthear na hEorpa ag an am. D'úsáideadh eilimintí ó Hegel agus Freud freisin.

I ndeireadh an lae chuir cuid de na fealsúna ba cháiliúla díomá ar na mic léinn ba réabhlóidí agus cuireadh i leith na bhfealsúna, fiú, gur theitheadar agus gur fhilleadar ar an túr eabhair a luaithe a tháinig an crú ar an tairne.

Dá mhéid an stró a ghabhann leis an smaointeoireacht is mó fós an dua a ghabhann leis an réaltacht. (Ní ó Marcuse an ceann seo, áfach.)

nath don nollaig III...

2010-12-03T13:36:00.005+01:00

Um einen Gauner zu erkennen, braucht es anderthalb Gauner.

Per conoscere un furbo ci vuole un furbo e mezzo.

Bíonn gá le cladhaire go leith chun cladhaire amháin a aithint.

nath don nollaig II...

2010-12-02T22:38:00.002+01:00

Gut lügen hat, wer von weit her kommt.

Ha bel mentir chi vien da lontano.

Ní miste don té a thagann i bhfad ó bhaile bréaga a insint.

Is furasta don té a thagann i bhfad ó bhaile bréaga a insint.

Nath ón Iodáil ar dtús is ea an ceann seo. Ar chaoi éigin, ní thaitníonn na haistriúcháin thuas mar nathanna iontu féin liom.

Nach é gurb í gontacht an fhriotail a chuireann faghairt i gcuisle na nGael?

Céard faoin leagan seo de:

Dá fhaid ó bhaile is ea is líofa na bréaga.

Is maith liom go mór an leagan a sholáthraigh Aonghus thíos:

Éasca éitheach don eachtrannach.

nath don nollaig I...

2010-12-01T22:28:00.017+01:00

Der Rücken des kleinen Mannes ist der Amboß, auf dem die große Zeit geschmiedet ist. 

Hellmut Walters (1930-85), scríbhneoir Gearmánach.

Is é droim an fhir bhig an inneoin ar a ngaibhnítear an saol.

Níl cultúr mór nuachtán Domhnaigh sa Ghearmáin faoi mar atá i dtíortha eile amhail Críocha Fáil, mar shampla. Is ar éigean gurb ann dó ar chor ar bith.

Taobh amuigh den táblóideach "Bildzeitung" (nuachtán pictiúir) a léitear ar fud na Gearmáine uilig, is iad nuachtáin áitiúla is mó a mbíonn éileamh orthu.

Agus tá go leor díobh ar fáil: 347 nuachtán a thagann amach gach lá.

Domhnach is dálach d'fhéadfaí a rá.

Dá bhfágfaí an Domhnach ar lár...

Ní fhoilsítear leagan Domhnaigh ach de fhíorbheagán de na nuachtáin sin.

Gné-altanna is mó a bhíonn sa nuachtán a fhaighimidne gach Domhnach. Agus tá spás ann a líontar le natháin.

Bhí an ceann thuas le léamh ann le déanaí. Tráthúil go leor, mar a cheapas. Ní raibh ainm an údair ar eolas agam cheana féin.

Gach seans, áfach, go bhfuil aistriúchán níos fearr air. Fáilte, mar sin, roimh gach moladh.

Ó thaobh na fuaime de, chuir "gaibhnítear" an focal Gearmánach "Gauner" i gcuimhne dom agus mar thoradh air sin rith an breachnú a leanas liom:

Der Rücken des kleinen Mannes ist der Amboß der grossen Gauner.

Is é droim na bhfear beag inneoin na mbodach mór.

cóilíneacht an úis...?

2010-11-27T19:06:00.002+01:00

An "t-éacht" is déanaí ó ainrialtas na hÉireann?

suas an swanee...

2010-11-25T23:04:00.000+01:00

Mar sin, ná bítear ró-dhian ar Oileán na Naomh agus na nOllamh, ná ar an knave agus a easair fholamh!

an maolódh úsáid na gaelainne an buille...?

2010-11-24T23:32:00.003+01:00

Dá mbeadh iachall curtha ar bhithiúnaigh na mbeart mór airgid in am trátha a ndrochghnóthaí a dhéanamh trí Ghaelainn, ní bheadh tír na hÉireann sa staid ina bhfuil sí.

Dála an scéil, da gcuirfí anois na fíricí searbha os comhair an phobail trí mheán na Gaelainne amháin, an maolódh sin an buille, dar libh?

Nó an mbeadh an baol ann gurbh fhearr a thuigidís an Ghaelainn ná caint dubhfhoclach an f(h)ósTaoisigh?

angela merkel a dó: léaró dóchais do fhianna fáil...?

2010-11-23T23:42:00.005+01:00

Bhíos ag léamh ar an idirlíon inniu go raibh Máire Ní Ainifín i measc na ndaoine a bheidh san iomaíocht nuair a roghnófar an té a bheidh le teacht i gcomharbacht ar Bhrian Ó Comhain mar cheannaire ar Fhianna Fáil.

Ní drochrogha a bheadh inti ón méid atá ar eolas agam fúithi.

Tá scoth na Gaelainne aici agus is slat tomhais maith é sin, dar liom, agus cruthúnas san áireamh go bhfuil cumas agus intleacht ag an duine i gceist agus go bhfuil níos mó ná an cur-i-gcéill coitianta taobh thiar den ghnáth bla-bla-bla an pholaiteora.

Nuair a roghnaíodh Angela Merkel deich mbliana ó shin mar cheannaire ar pháirtí an CDU ba mar réiteach eatramhach a deineadh é...

Mar is eol, tá sí fós ina ceannaire ar an bpáirtí agus ina Seansailéir na Gearmáine san áireamh.

Ní fheicim faoi láthair aon duine eile i bhFF a bheadh chomh láidir le Máire.

Ach chaithfeadh sí ruaig a chur ar na bó-airí go léir atá thart timpeall uirthi sa pháirtí.

versailles gan chogadh...

2010-11-21T23:44:00.012+01:00

Is léir óna bhfuil ar fáil cheana féin ar an idirlíon gur scéal é an ghéarchéim fiachais in Éirinn a bpléifear leis ar chaoi a bheidh gáifeach go leor sa phreas Gearmánach amárach, fiú amháin in Der Spiegel.

Ach aisteach go leor, is ó dhá nuachtán atá níos giorra don chóras airgid agus do bhunaíocht an chaipitil a thagann ailt nach mbeifeá ag súil leo uathu.

Cuireann an Handelsblatt fainic ar Sheansailéar Merkel gan a bheith ró-dhian ar na tíortha atá i dtrioblóidí faoi láthair.

"Coigilt agus píonós, sin iad eochairfhocail an tSeansailéara. Agus cloíonn sí go diongbháilte leis an deachtráiteas sin. (Léireofar san alt seo) an fáth go dtéann polasaí na déine de chuid Merkel i leith na stát leis na fiacha móra chun aimhleasa na Gearmáine féin."

Ansin cuireann údar an ailt ráiteas stairiúil i gcuimhne don léitheoir:

“Táim cinnte de nach bhfuil an dara rogha ag pobal ár dtíre ach a thuiscint cé chomha casta agus atá cúrsaí, in ionad claontachta, feirge agus mothúchán láidir a bheith mar threoir acu. Braitheann todhchaí an domhain uilig air go measaimid na cúinsí i gceart. Cé hiad na príomhtosca? Cad ba chóir a dhéanamh?”

Ráiteas de chuid George Marshall atá i gceist ón mbliain 1947 nuair a bhí an pobal sna tíortha buacha ag éileamh go mbainfí díoltas as an nGearmáin. D'éirigh le Marshall a chur i bhfeidhm gur tugadh cabhair don tír ina ionad.

Is é "Versailles gan chogadh" teideal an ailt. Tugann an t-údar an rabhadh freisin gan nimh a chur san fheol Eorpach, rud a fhéadfadh a tharlú go héasca dá gcaithfí go ró-gharbh leis na tíortha úd leis na fiacha móra. Meabhraíonn sé freisin gur chomharsanacht na naimhde a bhí san Eoraip le fada an lá go dtí gur réitíodh an fhabhb i gcomhthéacs an Comhphobail Eorpaigh.

Ba mhaith le halt sa FAZ cúlra na ceiste a thabhairt chun solais. Maíonn údar an ailt go bhfuil éirithe leis na bancanna móra amhail Deutsche Bank géarchéim na mbancanna a thiontú i ngéarchéim do na cáiníocóirí. Luann sé saineolaithe sa Ghearmáin nach gcreideann go raibh de riachtanas ag Éireann ar chor ar bith dul faoi scáth ainnis na cabhrach faoi láthair agus gurbh iad na bancanna móra ba chúis leis gur cuireadh iachall ar an tír faoi dheireadh an beart sin a dhéanamh. Is deis é do na bancanna a mbrabús a chosaint agus gnó nua a chruthú as na cúinsí nua.

Ach nach é, i ndeireadh na dála, rialtas na hÉireann féin a chuir muintir na hÉireann i mbéal na práinne seo a ligeann do na boic mhóra teacht i dtír orthu anois?

an rud ba mhinic...

2010-11-21T17:55:00.017+01:00

Bhíos ag trácht ar thurnamh na Democrazia Cristiana le déanaí.

Ní go hiomlán gan bhua a bhíodh ré na Democrazia Cristiana, áfach.

Mar shampla, ní n-éireodh duine riamh bréan de phríomh-aire na hIodáile nuair a bhíodh an páirtí sin i gceannas ar an tír.

Agus ní ag caitheamh i ndiaidh na seanaimsire atáim nuair a mhaím go raibh buaine éigin ag baint le ré na Democrazia Cristiana arbh fhéidir - olc, maith ná go dona - talamh slán a dhéanamh de: bhíodh, ar a laghad, dhá uair in aghaidh na bliana rialtas nua san Iodáil. (D'fhéadfaidís siúd a bhfuil, abraimis, taithí mhaith acu ar an saol cuimhneamh ar na míreanna rialta sa nuacht.)

Nuair a ceapadh Amintore Fanfani (an fear thíos) ina phríomh-aire sa bhliain 1982 ba é don cheathrú huair dó - ceapadh arís eile é sa bhliain 1987 - dul i mbun na hoifige úd.

Is cuimhin liom nath a bhí i mbéal an phobail san Iodáil ag an am.

"Ní thuigtear don ghnáth-Iodálach é féin a bheith go hiomlán ina fhear déanta mura bhfuil dhá thréimhse ar a laghad mar phríomh-aire na tíre curtha isteach aige."

cinniúint na democrazia cristiana i ndán do fhianna fáil...?

2010-11-20T18:06:00.018+01:00

Ar chaoi éigin chuir cur i láthair dochreidte rialtas na hÉireann le linn na seachtaine seo caite turnamh an pháirtí Democrazia Cristiana san Iodáil a tharla thart ar fiche bliain ó shin i gcuimhne dom. (Níor shrac lucht Democrazia Cristiana an Iodáil síos leo, áfach.)

Páirtí pobalach amhail Fianna Fáil a bhí sa Democrazia Cristiana agus ba chrann taca rialtas na hIodáile é ó dheireadh an dara chogaidh dhomhanda síos go dtí an bhliain 1992 nuair a chuaigh an páirtí faoi i nduibheagán na caimiléireachta (agus an mhíchumais, gan dabht) a bhí cruthaithe ag an bpáirtí féin. Díscaoileadh an páirtí faoi dheireadh.

Tá an chosúlacht ar an scéal go bhfuil cúrsaí chomh dona sin nach bhféadann an Taoiseach ná go leor dá airí an fhírinne a fhulaingt faoi láthair agus go bhfuil na cosa beirthe leo isteach faoi dhídean na fantaisíochta.

Nó an bhfuil léamh níos fearr ag éinne ar an meon séanta siúd a léirigh an Taoiseach agus airí rialtais eile i rith na seachtaine agus an tír i mbéal na tubaiste? Agus gan ach an mantra "ní tharlóidh sé, ní tharlóidh sé, ní tharlóidh sé..." ag teacht as a mbéal acu.

Agus ná bíodh seachmall ar éinne faoi phríomhghnó an IMF agus a leithéid, mar atá airgead na mbancanna a tharrtháil beag beann ar phobal na tíre. Is féidir leosan anois agus le go leor eile nach iad nach bhfuil leas na tíre mar chloch ar a phaidrín acu a ladar a chur isteach i gcúrsaí na tíre.

Is deacair a shamhlú nach ndéanfar scrios sa chéad olltoghchán eile ar an bpáirtí atá freagrach as go bhfuil an tír féimhithe (bancbhriste) agus go bhfuil flaitheas na tíre géillte. Ar shamhlaigh de Valera riamh go mbeadh smál na hardtréasa lá éigin ar an bpáirtí a bhunaigh sé?

Agus go mbeadh Fianna Fáil ar an gconair chéanna leis an Democrazia Cristiana?

an seachtú Bundesland déag...?

2010-11-13T22:35:00.016+01:00

Tá géarchéim airgid na hÉireann go mór faoi iomra sna meáin chumarsáide sa Ghearmáín le linn na laethanta beaga seo. Ní mó ná gur féidir a rá gur dea-chomhartha an méid sin. Ach cá bhfios? Mar a deireadh na Gaeil fadó: tá Dia láidir agus tá máthair mhaith aige

Níl sé ach roinnt blianta ó shin ó bhí na saineolaithe eacnamaíochta abhus ag móradh ailceimiceoirí airgid na hÉireann, agus na hÍoslainne. Agus anois...

Na daoine thart timpeall orm, bhí siad ag labhairt liom faoin ndrochscéal le linn na seachtaine seo caite. Is cinnte nár bhain mé mórán suilt as!

Dúirt duine amháin liom - idir shúgradh is dáiríre, gan dabht - go bhféadfadh an Ghearmáin Éire a uchtú mar sheachtú Bundesland déag. Agus ó bheidís leis, dúirt sé, cad chuige nach n-uchtóidís an Íoslainn ina teannta!

Tíortha iad nach bhfuil daonraí móra iontu amhail na tíortha bancbhriste eile, mar atá an Iodáil, an Spáinn srl., agus a bhféadfai iad a thabhairt ar bord gan mórán stró ar an ábhar sin.

Bhuel! Ní miste a rá gur baineadh stangadh asam.

Ach conas mar a fheidmeodh moladh dá leithéid?

Ar aon nós, d'ainneoin nach mbeadh dúil ró-mhór ag an duine ann, ba chóir a bheith réidh dó. De réir mhana na ngasóg: bí ullamh!

Ar dtús, bheadh gá le hainm don Bhundesland nua. Dála an scéil, fágfaidh mé an cheist sin fúibh. Ní ritheann faic liom.

Bíonn a bhratach féin ag gach Bundesland. Ar an ábhar sin, tá ceann deartha agam cheana féin, ar eagla na heagla.

Ar chruth bhratach na hÍoslainne atá sí, ach le dathanna na hÉireann uirthi. Ní mór a bheith cothrom, fiú amháin in aimsir an anró.

Beidh cead ag na hÍoslainnaigh, in am trátha, a siombailí féin a chur sna spásanna uaine nach bhfuil líonta fós. Gach seans, áfach, agus cúinsí amhlaidh sa tír sin, go nglacfaidís leis an tsiombail in íochtar na brataí (tuilleadh eolais faoi sin thíos).

Níor roghnaigh mé na siombailí seanchaite do thír na hÉireann, ach dhá cheann eile ar fad. Ná déantar dearmad, ré nua a bheadh i gceist

Maidir leis an bhfidil atá le feiscint thuas in íochtar na brataí, ní siombail de cheol traidisiúnta atá i gceist anseo ach siombail de thraidisiún ársa eile, mar atá an traidisiún a sheol an tír an mhórchuid den tslí i dtreo na háite ina bhfuil sí faoi láthair. Agus i dtreo is nach mbainfí an chiall mhícheart as an tsiombail chéanna ní bheidh, is oth liom a rá, ach an leagan Béarla den uirlis ina ainm oifigiúil uirthi, mar atá "fiddle".

Cé is moite den airgead, bheadh roinnt buntáistí eile i ndán do Chríocha Fáil i gcomhthéacs an "stádais" nua.

Samhlaigí, beidh ár bhfoireann sacair chun tosaigh sna comórtais idirnáisiúnta. Agus an carn bonn óir sna Cluichí Oilimpeacha a bheadh i ndán dúinn! Húúrááá!

Agus cé nach mbeadh an seanainm ar an bhfoireann rugbaí feasta, bheadh go leor fir óga dingthe le muinéal gearr leathan agus droim gear leathan i measc 90 milliún daoine chun frapaí nua a sholáthar dár líne tosaigh.

Dosheachanta go mbeidh an Ghearmáinis ina teanga oifigiúil, áfach. Ach dhéanfainnse mo dhícheall gurb í an Ghaelainn a bheidh mar dara teanga. (Ar uairibh agus i gcásanna eisceachtúla, nuair nach cur amú airgead é, chuirfí aistriúcháin i mBéarla de chaipéis oifigiúil nó dhó ar fáil.)

Agus ní bheadh ar fhir óga amach anseo a bhfuil flosc chun eachtra acu dul in aon arm eile seachas a n-arm féín.

Ó, ba bheag nár dheineas dearmad de! Mar chomhartha buíochais do na daoine a thiomáin an tír chomh fada agus a thiomáin siad í sna blianta atá thart, beidh láthair nua, ar láthair bhuan í, do Phuball na Gaillimhe, ós rud é go raibh siad riamh chomh tugtha leis. (Samhlaigí cé hiad na daoine a bheidh ina mbuanchónai ann?)

Agus nuair a bheidh, le teann fiosrachta, na piongainí ag dul thairis, samhlaigí cad a bheidh le cloisint ón bpuball amach acu?

poipíní na síochána...?

2010-11-10T23:59:00.010+01:00

Nuair a léigh mé an t-alt le hEoghan Ó Néill i nGaelscéal na seachtaine seo, bhí orm smaoineamh ar an ndrochghrianghraf seo a thóg mé i nDoire an samhradh seo caite. I lár an Mhuileata atá sé suite, an áit a raibh na daracha ann tráth den saol.

Mar is eol, is ag déanamh comóraidh ar na daoine a bhásaigh ar son rítheaghlach Shasana sna cogaí a raibh a arm páirteach ann a bheidh muintir Shasana amárach.

Ní deacair an meas agus an dílseacht a bhí ann riamh idir treibh agus laochra na treibhe ó aimsir Ádhaimh i leith a thuiscint. Tréith uilechoiteann an chine daonna atá i gceist anseo, gan amhras.

Ní thugtar an meas céanna do gach "laoch" sa lá inniu, áfach. Murab as treibh mhór láidir an laoch agus éide ghalánta á caitheamh aige is beag an meas a gheobhfadh sé taobh amuigh dá dhream féin. Chun an fhírinne a rá, ní ceadmhach dó fiú a bheith ina laoch ar chor ar bith.

Bhásaigh go leor daoine ó oileán na Éireann - gaol liom féin ina measc (1915, Bá Súvla) - go dtí an lá inniu ar son rítheaghlach Shasana. De réir ráflaí áirithe, bhásaigh ní ba mhó acu ná baill an rítheaghlaigh féin!

Tá dhá fhleasc as poipíní le feiscint sa ghrianghraf. Os cionn an chinn ar dheis tá dealbh shaighdiúra a bhfuil staidiúir an-trodach ar fad air.

Ní fheadar an bhfuil níos mó spéise ag an té sin sa chogaíocht ná sna poipíní?

finné na n-aoiseanna...

2010-11-08T00:24:00.005+01:00

Tráth an ama ar scríobh mé an bhlagmhír seo chuir mé glaoch ar an nuachtán áitiúil chun a fháil amach an raibh aon eolas beacht acu ar aois nó ar stair an tseanchrainn, mar atá an dair úd leis an tamhan leathan. Ní raibh, ach chuir an t-iriseoir suim sa scéal láithreach agus cúpla mí dar gcionn, nuair a thug mé ceann de mo cuairteann rialta ar an gcrann, nocht an phlaic thuas chugam. Tá sé suite os comhair na seandarach ar ghaineamhchloch a bhfuil an cuma air gur chóirigh saor cloch í.

B'fhéidir nach bhfuil ann ach comhtharlú agus nach mise an té a mhúscail an tsuim agus an babhta gníomhartha a raibh an phlaic thuas mar thoradh air.

Ar aon nós tá mo sheanchara níos ársa ná a mheas mé. Tá an crann ar an bhfód ó bhí an bhliain 1400 ann, móide nó lúide cúpla bliain.

Bheadh breis is 120 bliain le dul thart fós ag an am sin go dtí go mbeadh an chéad teangmháil idir na Lenape agus Giovanni da Verrazzano san áit a gcuirtear Nua-Eabhrac uirthi sa lá inniu ach bhí Reachtanna Chill Chainnigh - ina measc bhí dlí i gcoinne úsáid na Gaelainne - i bhfeidhm cheana féin le breis is triocha bliain. Mar sin tá an feachtas oifigiúil i gcoinne na Gaelainne píosa maith níos sine fós ná SAM.

Agus an Kaiser a raibh an crann curtha in onóir dó? Más buan mo chuimhne, Rupert I ab ainm dó.

scoil na fírinne i gCill Íomair...

2010-11-03T23:52:00.016+01:00

Nuair a tháinig mé ar an scéal seo an lá cheana baineadh siar asam. Rith dhá fhocal láithreach chugam: díoma agus masmas.

Ní mór an cur amach atá agam faoi chúrsaí polaitíochta in Éirinn, ní nach ionadh, ach thug mé faoi ndeara agus mé ag léamh faoin scéal thuasluaite i mblaganna polaitiúla éagsúla inniu go bhfuil daoine áirithe ag cur i leith an nuachtáin a d'fhoilsigh an scéal nach dtabharfaí an scéal chun solais ach ar an ábhar go raibh feachtas ar siúl i gcoinne fhear na mná i gceist ag na daoine taobh thiar den nuachtán.

Bíodh sin amhlaidh nó ná bíodh – agus ní chuirfeadh sé ionadh ar bith orm dá mba amhlaidh a bheadh sé – is é an scéal féin an rud ba chóir a bheith i lár an aonaigh agus á phlé. Tá sé ró-éasca ar fad éalú as fíricí searbha a phlé trí bheith ag iarradh gnéithe tánaisteacha den scéal a tharraingt anuas i dtreo is go dtabharfadh an pobal a aird go heisiach ar na gnéithe sin. Cleas clasaiceach polaiteora sin.

Cibé ar bith é, is iad na páistí scoile is mó atá thíos leis an ndrochghnó go léir mar, de réir na dtuairiscí, do bheadh scoil nua ag teastáil go géar uathu. Agus is é an ghné sin den scéal is mó a chuireann olc orm. Leis an € 525,000 a bronnadh ar an lánúin sóisialach d'fhéadfaí, ar a laghad, athchóiriú suntasach a dhéanamh ar an scoil atá ann faoi láthair.

Leis na suimeanna millteanacha boilscithe a bhí na daoine le talamh agus leis an ádh (nó na daoine a raibh aithne acu, b'fhéidir, ar na daoine cearta) in ann a chiúthúráil amach as an státchiste agus isteach ina gcuntas bainc féin i gcaitheamh an tíogair cheiltigh d'fhéadfaí scoil nua a thógáil i gCill Íomair agus i go leor áiteanna eile le cois.

Ní dóigh liom go nglacfaidh an pobal leis nach bhfuil baint dá laghad ag an polaiteoir a luadh sa nuachtán leis an scéal. Bhí a fhios ag a lán daoine cheana féin i 2007 go raibh an geilleagar in Éirinn ar tí treascairt agus go mbeadh an stát thíos leis an ró-chaiteachas a bhí ar siúl aige.

Agus nach é gurb é a ionracas thar aon ní eile atá an polaiteoir úd ag tairiscint do mhuintir na hÉireann agus é ag súil leis go mbeidh sé ina Thaoiseach? Ní dóigh liom go dtagann seánaíchas faoi airgead na mná céile leis an sprioc ard sin i láthair na huaire.

Agus € 525,000: cá mhéad airgid atá i gceist ansin? Bhuel, d'fhéadfadh duine le meánioncam éirí as a bheith ag obair le 50 bliain gan chaillteanas.

Nó d'fhéadfá ceithre Maserati a cheannach. Agus bheadh sóinseáil nach beag fós agat.

Nó d'fhéadfá athchóiriú a dhéanamh ar sheanscoil...

aibíocht trom an fhómhair ar crochadh go hanghrách...

2010-10-30T19:38:00.006+02:00

An é go bhfuil an bhraisle caor dubh seo ag mealladh suirígh na coille ina treo?

Is den trom nó den chrann troim iad na caora dubha. D'aimsigh mé an chéad leagan ar focal.ie agus an dara ceann san “eolaí póca”. Ach an t-ainm a thuigeann an crann féin ná Schwarzer Holunder ós rud é gur abhus ar thóg mé an griangraf.

Úsáidtear na blathraí agus na caora mar chomhábhair sa chistin i mbianna agus i ndeochanna éagsúla. Mar is eol, déantar fíon as na caora.

Óltar an tae a dhéantar as na bláthraí go forleathan sa Ghearmáin. Deirtear gur maith an leigheas é ar shlaghdán nó ar fhliú.

Agus is féidir ruaim a bhaint as na caora. D'úsáidtí an ruaim sin tráth den saol chun leathar a dhathú, mar shampla, agus úsáidtear arís sa lá inniu í toisc gur táirge nádúrtha é.

Luaití go leor piseog - idir dhrochthréithe agus dhea-thréithe - leis an trom sa tseanaimsir.

Seo rann as ceann de laoithe na Féinne dar teideal Oenach indiu luid in rí... (Inniu chuaigh an rí go haonach...)

Suidmít ar in cholbu chrúaid,
doní ar n-ósaic ri óenuair,
láid connud truimm fora thein,
súail naron much don dethaig.

Suímid ar an gcolbha crua.
friothálann sé orainn gan mhoill,
caitheann sé cual troim ar an tine,
ba bheag nár mhúch sé sinn le deatach.

Níl aon amhras ann ach go dtuigeadh na sinsir láithreach nár rómhaith a bhí cúrsaí ag dul ar aghaidh sa dán a luaithe agus a bhí an focal “tro(i)m” ráite ag an reacaire. Is é go gcreidtí go gcuirfeadh sé drochrath ar theach dá ndófaí adhmad an troim sa teallach ann. Sa lá inniu bheadh an tagairt, i scéal nó i scannán mar shampla, don tréith mhírathúil siúd a luaití leis an trom fadó caillte go hiomlán orainn.

Agus ní dhéantaí cliabhán do leanbh riamh as adhmad na crainne troim.

Braitheann sé ar an Zeitgeist...

2010-10-24T00:36:00.016+02:00

Is rudaí iad Zeitgeister ar deacair iad a chomhaireamh ach ceapaim go bhfuil dhá Zeitgeist éagsúla curtha de ag an saol mór le linn dom a bheith páirteach ann agus go bhfuil ré an tríú Zeitgeist i réim le roinnt blianta anuas anois.

De réir a bhfuil feicthe agam go dtí seo, tá tionchar mór ag an Zeitgeist ar chúrsaí móráltachta. Agus deirim go glan amach é: ní thaitníonn an ceann atá i réim faoi láthair liom.

An dá Zeitgeist a tháinig roimhe sin, ba chineál Zeitgeister iarchogaidh iad, a bheag nó a mhór. Feictear dom anois go raibh an cine daonna fós faoi scáth a raibh tite amach sa Dara Cogadh Domhanda. Agus scanraithe ag an gcruálacht ar féidir an duine daonna a chur i bhfeidhm ach prionsabal nó dhó a bheith ligthe chun srutha aige roimh ré.

Ba "Platoon" an scannán deireannach beagnach de shraith scannán a tháinig amach le linn an dara Zeitgeist inar léirigh Hollywood uafás an chogaidh dúinn. Mar sin bhíomar go léir i gcoinne an chogaidh agus i gcoinne maraithe de gach sórt. Ba é an rud is measa é ag an am ná duine a mharú ar son cúise. Cibé cúis a bheadh i gceist, níorbh fhiú saol duine a íobairt ar a áltóir. Go deimhin, bhí ár gceacht foghlamtha againn. Agus, mar a samhlaíodh dúinn ag an am, bhí aibíocht, agus acmhainn teibíochta ina teannta fiú, bainte amach ag an gcine daonna agus bheadh an cine daonna céanna, dá bharr, inniúil don tsíocháin feasta agus go deo. "Nie mehr wieder Krieg!"

Ach dá fhad an t-achar ama idir tubaiste an Dara Chogaidh Dhomhanda agus an aimsir láithreach, is amhlaidh is mó a théann na ceachtanna searbha, agus an chiall cheannaithe a ghabhann leo, i ndíchuimhne. Agus nuair a chuaigh mórchumhachtaí an Iarthair arís i mbun ghnó na cogaíochta ó thús na nóchaidí ar aghaidh is amhlaidh gur fhás inghlacthacht an chogaidh i measc na ndaoine agus na ndreamanna nár mhian leo teacht trasna ar iad siúd leis an gcumhacht.

(I measc na gcomhairleoirí beaga a mhaireann áit éigin i m'aigne agus a bhíonn ag cur a dtuairimí faoi mo bhráid ó am go chéile – ní bhíonn aon iachall orm glacadh leo! – bíonn soinicí ann anois is arís. Le déanaí dúirt sé liom nach mbeadh cead ar bith ag an dara Zeitgeist a bheith chomh mór sin i gcoinne an chogaidh ach amháin ar an ábhar nach raibh suim ag na mórchumhachtaí le linn na tréimhse sin dul ina mbun. Ní hamháin nach raibh an Zeitgeist ag cur isteach orthu, ba áisiúil é a chur ag obair dóibh mar ní raibh ach a leithéidí an tIRA, an RAF, an ETA gníomhach sa ghnó ag an am agus ba naimhde dóibh na dreamanna siúd.)

Is go réchúiseach a phléitear don chuid is mó le cúrsaí slaid agus áir sna meáin chumarsáide le linn ré seo an tríú Zeitgeist. Is dócha, ach an Riail Óir* a chaitheamh ar leataobh agus ní deacair plé fiú le ceisteanna dá samhail go réchúiseach. Agus ní áirím fiú an easpa dheacrachta a bhíonn ag baincéirí agus iad ag plé go réchúiseach le cúrsaí ionracais.

Má fhaighimid an deis buntáiste nó sult a bhaint amach dúinn féin, ordaíonn an Zeitgeist dúinn, gur chóir an deis a thapú beag beann ar leas aon duine eile.

Agus dá ainneoin sin ní hé nach dtugtar ómós do agus fáilte roimh mháistrí an Zeitgeist cibé in Áras an Uachtaráin, sa rådhus i gcathair Osló nó i nGarraithe an Phápa féin.

Más dhá chomhchonsal ré ar bith iad an Zeitgeist agus an chumhacht, cad é an mhóráltacht mar sin?

A dtánaiste?

A ngiolla?

*Nithe ar bith ab áil libh daoine a dhéanamh
daoibhse, déanaigí amhlaidh sin dóibh

an leagan cluana de thaibhse an chnádáin?...

2010-10-17T17:08:00.015+02:00

Bhíos ag caint le fear gnó ón Áise Thoir Theas i mBerlín an tseachtain seo chaite. Os rud é go raibh foláireamh slandála eisithe do na laethanta sin tharla gur phléamar cúrsaí polaitíochta ar feadh cúpla nóiméad.

Ní an t-Ioslam an chloch is mó ar phaidrín a bhuarthaí ach an tSín, a dúirt sé. De réir a raibh le tuairisciú aige, tá na tíortha sa chomharsanacht thall ag teacht faoi bhrú de réir a chéile.

Ní ba dhéanaí bhuail an smaoineamh mé gurbh fhéidir gurb í an tSín an chloch ba mhó ar phaidrín an Iarthair freisin. Ach nach féidir leis an Iarthar an méid sin a admháil go poiblí, ná a admháil ach an oiread gurb é an fáth go bhfuil an chríoch uilig, beagnach, ó Ríocht na hAraibe Sádaí go dtí an Afganastáin curtha faoi smacht ag na Comhghuaillithe ó dheireadh ré an chumannachais Eorpaigh i leith ná ionas go mbeadh an réigiún sin gafa ag an Iarthar cheana féin sara mbeadh ar chumas na Síne breith ar an bhfaill chéanna.

An é, mar sin, nach bhfuil san Ioslam ach an leagan cluana de thaibhse an chnádáin? Agus más amhlaidh go bhfuil míthreoir á cur ar phobal na cruinne nach íorónta an rud é go mbíonn fir bhladhmannaigh na bhfocal antoisceach an Ioslaim féin ag éascú an ghnó?

Ní mór don duine é féin a shaorú ó shíorthionchar inmheabhrú na meán cumarsáide ó am go chéile agus iarracht a dhéanamh smaoineamh nó dhó dá chuid féin a dhéanamh. (I mbaol, fiú, gur smaoineamh fánach a bheadh ann i ndeireadh an lae.)

Cé go bhfuil saoirse an phreasa a bheag nó a mhór i bhfeidhm san Iarthar agus go gceadmhach do iriseoirí bheith beagáinín dána anois is arís chun an tsaoirse chéanna a dheimhniú, feictear dom gurb é dá dtoil dheona féin nach n-imíonn an mhórchuid acu rófhada riamh óna leagain oifigiúla choinbhinsiúnacha sna "mórcheisteanna". Féinchinsireacht deistapaíoch de shórt éigin a bhíonn ann, is dócha.

Is é mo mhana: nochtar na fíricí agus labhróidh siad ar a son féin!

Ach an mbeimis in ann na fíricí a fhulaingt?

Na daoine ar deineadh dearmad orthu...

2010-10-13T20:47:00.011+02:00

Ceist do thráth na gceist an cheist seo: ainmnigh oileán eile seachas ceann de óileánra na hÉireann a raibh Éireannaigh ina dtromlach ann tráth den saol?

Nó céard faoin gceann seo: cén oileán amach ó chósta thiar na hÉireann a dtagann an fear sa ghrianghraf as?

Bhuel, tá an t-oileán i gceist beagáinín níos faide siar ó dheas ná Na Sceallaga.

Mar leid, seo é cnag ón ngrúpa Typically Tropical a bhain barr na gceartacha amach sa bhliain 1975.

Ní ar Coconut Airways a chuir mórchuid na ndaoine an turas chuig Barbadós díobh sa seachtú haois déag ach tar éis deich seachtaine faoi dheic loinge i seaicilí.

I measc na gclár inspéise eile i gcartlann TG4 tháinig mé ar an gceann seo darb ainm Na Redlegs.

Chuirtí Redlegs ar na sclábhaithe a chuir Cromail i lár na seachtú haoise déag tar éis an chogaidh chun na Cairibe de bharr na caoi a ndóití ag an ngrian iad. Albanaigh, Sasanaigh a bhí ina measc freisin ach de bhunadh Éireannaigh an chuid ba mhó díobh.

Bhí siad ar an oileán ag sclábhaíocht ar na plandálacha sarar tosaíodh úsáid, nó mí-úsáid, a bhaint as sclábhaithe ón Afraic a bhí ní ba chleachta le teas marfach na gréine ná iad.

Tá thart ar deich míle sliochtach de na sclábhaithe geala úd fágtha ar an oileán sa lá inniu agus an mhórchuid acu beo bocht.

Is fiú an clár a fheiscint.

Cuidiú le Bartók agus léiriú úr air...

2010-10-04T01:50:00.003+02:00

Is é an clár raidío is ansa liom, caithfidh mé a rá, nó a admháil, ná Tríd an Oíche ar BBC 3. Clár de fhad 360 nóiméad atá ann mar a fhógraítear ar an suíomh gréasáin.

Craoltar ceol clasaiceach agus bíonn na píosaí a chraoltar as cartlann an BBC, píosaí a ndeineadar féin taifead díobh. Mar sin craoltar raon leathan ceoil nach bhfuil ar fáil ar dhlúthdhiosca agus go leor píosaí ar éigean a chloisfí riamh iad ar an ábhar go bhfuil siad taobh amuigh den répertoire coitianta. Agus cuirtear, san áireamh, cur síos beag suimiúil ag tús gach píosa.

Déanaim féin taifid MP3 de go leor de na píosaí le Recorder No. 23 agus bímse ag éisteacht leis na taifid siúd agus mé ag comaitéireacht liom sa traein.

Dála an scéil, tuigim go maith nach bhfuil suim ach ag mionlach beag i gceol den chineál sin. De ghnáth, cuireann na baill eile den teaghlach agamsa, mar shampla, iachall crúogach orm mo chluasáin a úsáid. Nuair a bhíonn píosa, abraimís, do-éistithe á sheinm, ach go háirithe.

Ar aon nós, bhíos ag éisteacht leis an leagan seo den chlár an tráthnóna seo agus ar cheann de na píosaí a rabhas a éisteacht leo bhí an Coinséartó do Phianó agus do Cheolfhoireann Uimh. a 3 le Bela Bartók. Ceolfhoireann Súl agus duine darb ainm Sunwook Kim an pianódóir a bhí i mbun an léirithe.

Is minic a cheaptar go bhfuil deacracht éisteachta agus gruaime éigin, fiú, ag gabháil leis an gceol a chum Bartók ach cuireann an dream seo an coinséartó seo chomh geal glé i láthair go mb'fhéidir leosan féin, nach bhfuil cleachtaithe ar an "ndroch-fhoghras", taitneamh a bhaint as. Seinneann Sunwook Kim an pianó chomh suairc sin go gceapfaí uaireanta gur chruitchlár, nó xileafón, a bheadh ann - cé nach mbeinn cinnte de go mbeadh sé ró-shásta leis an "léirmheas" sin!

Agus tá píosaí eile ina dhiaidh sin á seinm ag an gceolfhoireann ar chaoi a bhfuil úire gheal ag baint leo. Gile úr na Cóiré?

Sa Bhiain 2015: Agus an ghluais ar fáil mar pdf...

2010-10-02T19:23:00.006+02:00

An ghluais: http://www.box.net/shared/03h7fhh2i7

An scéal: http://www.box.net/shared/z9cbsxho7s

(Curtha in eagar / 02.10.2010)

Ar fáil mar pdf ó box.net....

2010-09-30T12:33:00.002+02:00

Seo dhaoibh an nasc: http://www.box.net/shared/z9cbsxho7s

Beidh gluais iomlán ar fáil mar pdf ar ball.

gearrscéal nua (uaimse)...

2010-09-30T00:26:00.002+02:00

Cé nach bhfuil mórán blagáilte agam sna seachtainí beaga, ní hionann sin is a rá nach rabhas gníomhach sa chúlra, taobh thiar den scáileán, mar a déarfá.

Tá thart ar 8,000 focal sa scéal thuas dar teideal "Sa Bhliain 2015". An gearrscéal nó nóibhille é?

Bhaineas triail as gearrscéalta a scríobh roinnt blianta ó shin. Le léargas beag a fháil ar ealaín na scríbhneoireachta a dheineas sa chéad áit é chun go bhféadfainn na saothair litríochta a mheas ní ba fhearr agus taitneamh ní ba mhó a bhaint astu. Tá siad uilig caillte anois seachas ceann amháin.

An chéad cheist a chuir cara de mo chuid orm nuair a bhí an chéad scéal léite aici ná an scéal saghas dírbheathaisnéiseach a bheadh ann! Amhail agus nach ritheadh aon ní eile chugam ná chuig mo shamhlaíocht ach sonraí seanchaite mo shaoil féin!

Ar aon nós, cuirtear an cheist chéanna minic go leor nuair a bhíonn saothair litríochta faoi scrúdú ag an lucht léirmheastóireachta.

Dar ndóigh, bionn go leor ficsin le léamh i ndírbheathaisnéisí agus go leor den fhírinne i scéalta a dhíoltar go hionraic faoi chatagóir an fhicsin.

Puinn dírbheathaisnéise sa cheann thuas, geallaim daoibh agus conas ab fhéidir é gan a bheith amhlaidh: nach sa bhliain 2015 atá sé suite?

Ar maithe le éascaíocht scrollaithe tá an scéal roinnte ina choda 1 - 9. Agus ar mhaithe le éascaíocht tuisceana tá gluaiseanna ag dul leis, cé nach bhfuil siad uilig críochnaithe agam fós.

(Agus tá sé ar fáil ina iomláine mar pdf anseo:

http://www.box.net/shared/yi1ab66abi - agus leanfaidh an ghluais ar ball.)

Sa Bhliain 2015 (1): I & II

Sa Bhliain 2015 (2): III

Sa Bhliain 2015 (3): IV

Sa Bhliain 2015 (4): V & VI

Sa Bhliain 2015 (5): VII & VIII

Sa Bhliain 2015 (6): IX, X & XI

Sa Bhliain 2015 (7): XII, XIII & XIV

Sa Bhliain 2015 (8): XV

Sa Bhliain 2015 (9): XVI (Deireadh)

Gluais 1: I, II & III

Gluais 2: IV, V & VI

(Bhí ar intinn agam formáid eile a chur orthu ach deineadh scrios ar an bhformáid arís is arís. Dheamhan a fhios agam cad ba chúis leis, ach d'fhan mé leis an bhformáid is simplí sa deireanas.)