Gluais 2: - Sa Bhliain 2015: IV, V & VI

Gluais	IV, V & VI
de m’ainneoin	in spite of myself
cruinneachán	dome
ag taibhsiú	looming
glór tormánach	loud noise
aduain	strange
putóga	insides
ionathair	"entrails"
sararbh fheasach dom	before I was aware
timpeallaithe	surrounded
ag sciuird	dashing
drong	crowd
ag tathant	exhorting
geonaíl innill	the whining of an engine
dlús ag teacht le luas	the speed was increasing
ag déanamh cromruathair	making a stooping run
tollán	tunnel
lucht coimhdeachta	entourage
comhrac	fight
ar táinrith	on a stampede
ciontaithe	guilty
trína mbascadh	through their being crushed
scliúchas	fracas
búireanna fiáine	wild roars
ainmluach	denomination
ag scinneadh	darting, whizzing
bolgáin smidte	bubbles covered in make-up
plobarnaíl	plop
cruth diosca	the shape of a disc
os cionn cabhlach héileacaptair	above the fuselage of a helicopter
eiteog	wing
go stadach	falteringly
ar foluain	hovering
fána shamhailte	imaginary slope
ag saothrú an bháis	"in the throes of death"
ionad na tuairte	the crash site
brúchtadh	burst forth
caor thine	a ball of fire
ag sraoilleadh	trailing
tonn turrainge	shock wave
monabhar cainte	murmer
i bhfaiteadh na súl	"in the flap of an eyelid"
forrán a chur	to accost
go diongbháilte	resolutely
dóchúlacht	probability, likelihood
friotal	utterance
i gcomhréir lena raibh ar bun	consistent with what was happening
talamh slán a dhéanamh de	to take for granted
comhréiteach	compromise
innealra	"machinery"
riarachán	administration
eatramhach.	interim
anord	anarchy
cabhsa	driveway
crann-imeallach	tree-lined
Athbheochan	Renaissance
díchuimhne	oblivion
seanlúbaire	crafty old devil
ceanúil air	fond of him
meigeall	goatee
aitheasc	speech
chuaigh ar a mharana	he started contemplating

traidisiún ársa agus feighlí na lasrach...

Is iomaí gné den scéal a cíoradh sna meáin sa tseachtain atá thart agus cé go raibh mé ar aon intinn le cuid de na tráchtairí ba amhlaidh go raibh na tuairimí uilig saghas ró-dhiúltach.

Nach gcuirfeadh sé lionn dubh ort haiceanna bochta cruabhruite na tíre a fheiscint agus iad ag sileadh na ndeor isteach ina ngloiní, nó fiú ag fágaint na ngloiní céanna seal ar an mbeár le dreapadh suas an chrannóg ba ghiorra leo, ina gceann agus ina gceann, chun dul i mbun dreasa seanmóireachta mar gheall ar laigí pearsanta a thagann chun solais nuair a théitear ar na cannaí in óstán i gcathair na Gaillimhe?

Is léir, mar sin, go bhfuil léiriú malairte de dhíth ar an scéal. Tiontaímis ar na gnéithe dearfacha de.

Ina Thaoiseach, ina aithriseoir, ina amhránaí oíche, ina Ghaeilgeoir agus, de réir na dtuairiscí, ina óltóir seasmhach - agus, mar sin, ina thraidisiúnaí-státaire i dtraidisiún ársa na bpót... (gabhaigí mo leithscéal) na státairí móra: nach fear ildánach é an duine atá ina shealbhóir oifige faoi láthair?

Agus tathag as cuimse ina cholainn aige; ní dóigh liom go mbeadh mo urlabhairt féin ró-shoiléir tar éis tréimhse codlata de cheithre uaire, sa chás fiú nach mbeadh ach fíoruisce íon ólta agam.

Ar aon nós, cibé líomhaintí a chuirfí i leith an Taoisigh (reatha), ní dóigh liom go bhféadfadh an ceann siúd a bheith ina measc a chuir Shakespeare i mbéal Iúil Caesar agus é ag caint faoi Gháias Cassius: "An Comhanach úd, tá dreach suarach ocrach air". Ní bheadh "dreach ocrach" ró-chruinn ar aon nós.

Feictear dom agus mórchuid de cheannairí móra an domhain sá lá inniu chomh lúfar le cú, chomh righin le leathar agus gan drochnósanna coitianta na nghnáthdaoine (ná faic eile i bpáirt leo) gur ball de mhionlach é an Taoiseach, mionlach atá ag dul in éag in aghaidh an lae.

Nuair a smaoinítear air... nach dtiocfaí go héasca ar an tuairim gur chóir, fiú, ordú caomhnaithe a chur ar an gComhanach dá bharr?

Is cuimhin liom an scannal abhus sna hochtóidi faoin agallamh teilifíse cáiliúil a thug Franz-Josef Strauss tar éis olltoghcháin fheidearálaigh agus é faoi thionchar an óil. Ba cheannaire an CSU (Fianna Fáil na Baváire) an fear céanna agus cé go raibh sé go díreach tar éis an toghchán a bhuachan i dteannta leis an CDU agus an FDP níorbh fhéidir leis guaim a chur ar a fhearg. Ba í an fhadhb a bhí aige ná go raibh sé in éad le Helmut Kohl ón CDU mar gheall ar an tseansailéireacht.

Agus ba fhear é Helmut Kohl féin nár cheil aon só air féin i gcúrsaí bia, fíona agus tobac.

Bhí leasainm ragairneach go fiú ag Willi Brandt: "Whisky Willi". Agus Duais Nobel na Síochána, leis.

I bhfianaise na haclaíochta sláintiúla atá i réim i láthair na huaire, feictear dom gur aisteach an rud é go bhfuil cúrsaí airgeadais an domhain ina raic, i bhfad níos measa ná riamh. An é go bhfuil an méid a bhíonn ár gceannairí úra siar sa ragairne tugtha isteach sa tsaint acu?

Ar aon nós, má dhéanann an Taoiseach (reatha) ráiteas, cé acu faoi chúrsaí cannaí nó airgeadais nó eile, sa Dáil nó in aon chomhthionól eile - agus go háirithe in aon chomhthionól idirnáisiúnta, tá súil agam go mbainfidh sé úsáid as a bhuanna thuasluaite agus go gcuirfidh sé i láthair é ar an gcaoi seo.

Sláinte bheatha agus soiléire urlabhartha!

dva = a dó / dhá sa tSlóivéinis...

Bíonn an leabhar thuas idir lámha agam go minic sna laethanta seo. "Dva" an teideal air agus "Díolaim de Nua-Litríochta na Slóivéine" atá ann, mar a léirítear ar an gclúdach.

Idir ghearrscéalta, shleachta as úrscéalta, aistí agus dhánta tá saothair ó phinn réimse leithne scríbhneoirí i gceist agus iad tiontaithe go Gaelainn ag aistritheoirí ar scríbhneoirí iad féin freisin.

D'fhoilsíodh ceann de na scéalta i gComhar tamall de mhíonna ó shin, mar atá "Scéal An-Simplí" le Miha Mazzini agus é aistrithe ag Gabriel Rosenstock.

Caighdeán ard aistriúcháin atá i gceist mar sin.

Thaitin an chuid ba mhó dá bhfuil léite agam go dtí seo liom. Ba "Dalta an tSeoighigh" le Drago Jančar, "Giotár Leictreach" le Andrej Blatnik agus "An Fón Póca" le Lili Potpara iad na gearrscéalta ba mhó a fhanann i mo chuimhne.

Is cosúil gurb é an smaoineamh taobh thiar de choincheap an leabhair ná léargas a thabhairt ar litríocht tíre eile, nach tír Bhéarlach í, trí mheán na Gaeilge. Más amhlaidh atá, smaoineamh iontach atá ann!

Agus cé go bhfuil teacht ar aistriúcháin Bhéarla na scéalta seo, níl siad tiomsaithe i gcnuasach den chomhdhéanamh seo in aon áit eile.

Dá bharr, ní rud tánaisteach atá á chur faoi bhráid an phobail anseo ach saothar úrnua ann féin.

I ndeireadh an lae, braitheann an rath i gcúrsaí foilsíochta ar an ngearb ag pobal na litríochta a bheith ag dó go dtí go bhfuil an leabhar léite acu.