Sunday, May 20, 2018

Leabhar nua foilsithe agam i mbliain seo na Gaeilge...



(Irisch gehört uns allen.)


Tá leabhar i nGearmáinis dar dteideal GÄLISCHE LIEDER: Irland - Schottland - Insel Man foilsithe agam mar ríomhleabhar in Amazon. Séard atá sa leabhar seo ná aistriúcháin go Gearmáinis ar amhráin thraidisiúnta sa trí theanga ghaelacha (an Ghaeilge, Gaeilge na hAlban agus an Mhanainnis). Breis agus seachtó amhrán atá sa bhailiúchán seo. 

Sa dara cuid den leabhar atá na hamhráin agus sa chéad chuid tá 13 caibidil le heolas cúlra faoina hamhráin, faoi ghnéithe éagsúla de na hamhráin, faoi stair na dteangacha gaelacha agus faoi chultúr & stair na dtíortha gaelacha. 

Mar shampla:
Chomh maith le haistriúchán coitianta, tá aistriúchán focal-ar-fhocal sa leabhar de gach amhrán agus é sin ar mhaithe le heolas níos cruinne faoi théacs an amhráin agus tuiscint éigin ar struchtúr na teanga a thabhairt don léitheoir. Thairis sin, más mian le duine amhrán a fhoghlaim agus é a chanadh is fusa é sin a dhéanamh má thuigeann an duine sin na focail aonair. Tugtar nasc idirlín ag tús an dara chuid faoinar féidir taifeadadh de gach véarsa a chloisteáil atá labhartha go mall le sos gearr idir gach focal agus an focal a leanann é. Luaitear teideal de thaifeadadh proifisiúnta ag tús gach amhrán a bhfuil an leagan de na liricí a úsáidtear ann sách cosúil leis an leagan sa leabhar.
Sampla d'aistriúchán coitianta:

Sampla d'aistriúchán focal-ar-fhocal:



LIOSTA NA N-AMHRÁN:

Trasna na dTonnta

Eibhlín, A Rúin

Beidh Aonach Amárach

Óró mo Bháidín

Báidín Fheidhlimí

Déirín Dé

Fáinne Geal an Lae

Tá ina Lá

Cad É Sin don Té Sin

Cúnla

Téir Abhaile Riú

Ag Críost an Síol

Bean Pháidín

Buachaill Ón Éirne

Cailleach an Airgid

An Bóithrín Buí

An Poc ar Buile

Óró, Sé Do Bheatha Abhaile

Dúlamán

Cill Chais

Cá Rabhais ar Feadh an Lae Uaim?

Dónal agus Mórag

An Raibh Tú ag an gCarraig

Preab San Ól

Éamonn an Chnoic

Mo Ghile Mhear

Úrchnoc Chéin Mhic Cháinte

Mná na hÉireann

Iníon an Fhaoit ón nGleann

Róisín Dubh

Táimse i M' Chodladh

An Droighneán Donn

Na Connerys

Sliabh na mBan

Ar Choinleach Glas an Fhómhair

Amhrán na Trá Báine

Ar Éirinn Ní Neosfainn Cé hÍ

Úirchill an Chreagáin

Im' Aonar Seal

Barr an tSléibhe

Ar Bhruach na Carraige Báine

An Cailín Aerach

A Spailpín, A Rúin

Sadhbh Ní Bhruinnealla

Dónall Óg

Amhrán Mhuinse

An Bonnán Buí

An Chúilfhionn

Seán Ó Duibhir an Ghleanna

Bánchnoic Éireann Ó

An Cailín Rua

Amhrán na Leabhar

An Droimeann Donn Dílis

(Eanach Dhúin) Anach Cuan

An Spailpín Fánach

Siúil, A Rún

Slán agus Beannacht le Buaireamh an tSaoil

Bheir Mi O

Fhir A' Bhàta

Chuir M'Athair Mise Dhan Tigh Charraideach

Agus Hò Mhòrag

Canan nan Gael

Fionnghuala

Dèan Cadalan Sàmhach

Chì Mi na Mòrbheanna

Uiseag Bheag Dhearg na Mòna Duibh

O Teannaibh Dlùth is Togaibh Fonn

Ailean Duinn

Mhic Iarla nam Bratach Bàna

Am Bratach Bàna

A' Bhratach Bhàn

Arran Oie Vie

Ushag Veg Ruy

Saturday, November 4, 2017

Cruthú an Chine Dhaonna

 de réir thraidisiún an phobail Mhapúitsigh (Mapuche) i Meiriceá Theas




Bhí an dea-dhia Chachao dubh dóite i síoraíocht na nArda Neimhe, agus b'áil leis tuirlingt chun an Talaimh. Ag an am sin, bhí an Talamh fós fliuch báite, agus bhí nithe gearrshaolacha agus inathraithe ina gcónaí ann. Thaistil Chachao, nó "Sean-Indiaich", ar Bhealach na Bó Finne, a shín anuas a fhad leis an bpampa an aimsir sin agus a dtugtar fós Conair na Neimhe sa teanga choiteann air. Bhain Chachao, a raibh meon an tsíorpháiste aige, aoibhneas as a bheith ag salú a lámh agus ag lapadaíl sa láíb. Mhúnlaigh sé an chré i gcruth deilbhíní fantaisíochta agus, gan aird ar fhreagracht, chuir sé séideog orthu d'fhonn beatha a chur iontu. Is mar seo a cruthaíodh na hainmhithe.

I dtreo is go mbeadh spás acu le rith timpeall, is é a dhein sé le séideog anála eile ná an bháisteach a shéideadh chun siúil, na riasca a thriomú agus talamh an phampa a chruachan. Chonaic sé a scáil i linn agus tháinig fonn spadhrúil air a íomha féin a athchruthú mar dheilbhíní le dhá chos fúthu agus iad gléasta ar a nós féin i bpainseó agus i chiripá. Ní macasamhla foirfe a bhí iontu ach scigmhacasamhla beagnach mar gurbh amhlaidh go raibh an-acmhainn grinn ag an Seanduine agus níor theastaigh uaidh ach ceap magaidh a dhéanamh de féin.

Dhein tarlúint gan choinne, áfach, tragóid den Chruthú. Is éard a tharla ná gur tháinig fonn ar an ria, a bhí ag baint suilt as a bheith ag rith thall agus abhus ar an bpampa tirim, dul in airde chuig na hArda Neimhe ar Bhealach na Bó Finne. Ó bhí Chachao sáite ina spraoi féin, thapaigh an ria an deis agus suas leis cúpla rith staighrí.

Ar thabhairt faoi deara do Chachao go raibh créatúr as cré i mbun na harda neamhúla a shalú, scaoil sé a boleadoras agus chaith sé i ndiaidh an ainmhí dhána iad. De sciuird, d'fhill an ria ar an bpampa arís agus d'fhág ina dhiaidh ag bun Bhealach na Bó Finne lorg a thrí mhéar agus a rúitín: Cros an Deiscirt. Ina theannta sin, fágadh boleadoras an tSeanduine ann chomh maith, Alpha agus Beta Centauri.

Agus é i mbun an ruaig a chur ar an ria, níor thug Chachao faoi deara go raibh a dheartháir Gualicho, ar dhroch-dhia é, tar éis teacht anuas ar an Talamh. Bhí sé de rún aige-sean cleas tromchúiseach a imirt ar Chachao. Séideog a chur ar na puipéid dhéchosacha - a bhí go díreach tar éis a múnlaithe - chun iad a bheochan ab é a bhí faoi Gualicho a dhéanamh. Nuair a bhí a chleas imeartha aige, bhuail uafás an bheirt dheartháir neamhúla nuair a chonaic siad iompar na nithe as cré, an chaoi a raibh siad ag bogadh thart, an ghaisceoireacht agus an chaint fhealsúnach astu amhail agus dá mba dhéithe iad féin.

Tháinig scéin i Chachao agus theith sé suas ar Bhealach na Bó Finne. Lena scian chloiche ghearr sé trí Chonair na Neimhe ó thaobh taobh i dtreo is nach bhféadfadh na harrachtaí - mar atá, na neacha daonna - teacht aníos. Ós rud gurbh é Gualicho a chuir an t-anam sna bábóga scanrúla neamhbhuana as cré, d'fhág Chachao ar an Talamh é mar phíonós. Níor fhill an dea-dhia go brách arís ar an bpampa; níorbh fhéidir leis an droch-dhia éalú uaidh.

Riamh ó shin, bíonn Gualicho ar a dhícheall a dhíth céille a dhíothú le galair, le cogaí agus le hocras. Fanann sé i bhfad ar siúl ó na neacha daonna, agus déanann sé sin mar cuireann sé uafás agus buaireamh coinsiasa air iad a fheiceáil. Agus is é sin an fáth go gcónaíonn sé i ndoimhneacha na sléibhte agus gurb é amháin sna hoícheanta dorcha a bhíonn sé de mhisneach aige teacht amach.



chiripá: bríste gearr leathan a chaitear faoin bpainseó.
boleadoras: gléas seilge déanta as téada a bhfuil meallta crua ceangailte dóibh a chaitear i ndiaidh na seilge.
ria: éan mór gan eitilt a dtugtar ñandú air i Meiriceá Theas agus atá cosúil leis an ostrais.

Sunday, November 6, 2016

Cath Ghleann Ghlas na Feá


Whiskyschlacht zwischen Schotten und zwei Schwaben aus Glen Buchenbach (Gleann Ghlas na Feá)








Más annamh féin a fhliuchann drúcht Mhagh Fáil mo bheola na laethanta seo thug mé an leabhar na cianta ó shin nach dtaobhóinn feasta an deoir is bídí amuigh mura mbeadh an séala ar an mbuidéal ag dearbhú gurbh in úrbhroinn íon chríocha Gael a gineadh agus a tugadh chun aibíochta í.

Ach cad is fiú séala sa lá inniu má cheadaíonn an dlí go gcuirtear ag feidhmiú mar dhallamullóg é?

Dona go leor go bhfuil sú oirirc gaelach na heorna á chópieáíl i dtíortha nach tíortha gaelacha iad ach mar bharr ar an donas tá sé de dhánacht ag lucht siúd a dhéanta le tamall anuas focail ghaelacha a sciobadh agus a chur ar lipéad an bhuidéil i dtreo is go gcreidfidh na tomhaltóirí go bhfuil an leacht istigh chomh gaelach le Gleann Fhiodhaich nó le Gleann an Dá Loch féin.

Agus de bharr an tionchair a d'fhéadfadh an cur i gcéill a bheith ar iompar ceannaigh na dtomhaltóirí agus ar an ioncam ó dhíolacháin tá laochra na hAlban ar an mblár catha faoi láthair chun ár n-uile-oidhreacht a chosaint.

Glen Buchenbach an t-ainm a thugann drioglann sa Ghearmáin ar an uisce beatha atá á tháirgeadh aici le roinnt blianta anuas agus tá úsáíd an fhocail gleann san ainm ina cnámh spairne idir Cumann Uisce Beatha na hAlban (SWA) agus an drioglann. Tá an cás os comhair na cúirte faoi láthair.

Is san áit Berglen (“Na Sléibhte Beaga”) atá an drioglann Waldhornbrennerei (Drioglann Choirn Coille) lonnaithe agus is biotáillí as silíní, as úlla, as piorraí Liam, as airní agus as torthaí de gach uile shórt a dhéantar inti ó dhúchas. Cúpla bliain ó shin tháinig an smaoineamh chuig na beirt deartháireacha Klotz, ar leo an drioglann, go bhféadfaidís triail a bhaint as uisce beatha a dhéanamh.

Cuireann Cumann Uisce Beatha na hAlban (SWA) i leith na ndeartháireacha Klotz mí-úsáid a bhaint as glen i dtreo is go gcreidfidh na tomhaltóirí gurb as an tír as a dtagann Glenfiddich agus Glenmorangie dá n-uisce beatha féin agus go sáraíonn sin an dlí trádmharcanna. De réír an dlí sin níl téarmaí inchláraithe mar thrádmharcanna a bhféadfadh a bheith mar chuspóir acu dallamullóg a chur ar thomhaltóirí i dtaobh chineál agus mhianach an táirge agus i dtaobh na tíre inar deineadh é.

Níor éirigh leis an SWA sa Landgericht (cuairt chuarda) in Hamburg bac a chur ar an drioglann glen a úsáid san ainm ach níor mhaith leis an gcúirt sin breith a thabhairt ar an gcuid den chás a bhaineann le dlí eorpach agus is féidir mar sin gur sa chúirt eorpach a thabharfar an bhreith dheireannach.

Deir na deartháireacha go bhfuil an téarma glen le feiceáil i logainmneacha i mórán tíortha ar fud na cruinne - fiú amháin sa tSualainn, deirtear! - agus nach bhfuil sainbhaint ag glen leis an Albain. Dá bhrí sin ní féidir go bhfuil cur i gcéill i gceist. 

Is é gur binne leo Glen BuchenbachBuchenbachtal ó thaobh na fuaime de, is dócha.

Agus ní réadúil nó ionadaíoch an dallintinn a shamhlaíonn an SWA leis an ngnáththomhaltóir nach mbeadh in ann a aithint ar an lipéad gur uisce beatha as an nGearmáin Glen Buchenbach dar leis na deartháireacha.

Is cosúil nach eol do na deartháíreacha stádas oifigiúil na dallintinne samhlaithe seo atá geall le bheith faoi chosaint ar na hoileáin atlantacha i dtaobh aon ní a bhaineann leis na teangacha ceilteacha.

Agus ós í an mhí-úsáíd a bhaintear as míchruinneas i dtaobh dhúchas agus stair an uisce beatha atá idir chamáin acu, d'fhéadfadh ár gcairde ón Albain súil ghrinn a chaitheamh ar a shuímh idirlín féín ó am go chéíle.

Ar aon chuma, tá réíteach na faidhbe agam: dá bhfillfí ar na hainmneacha fiordhúchasacha ní bheadh sé chomh héasca céanna do lucht na haithrise aithris a dhéanamh orthu.