Monday, April 26, 2010

an seanbhuachaill faoi bhláth arís...

I dtús báire, ba mhaith liom a dhearbhú go maithim do gach éinne a shíl go raibh an teideal thuas ag tagairt domsa. Níl sé.


Dhá sheachtain ó shin bhí mo chara thuas fós lomnocht cé go raibh an t-aos óg thart timpeall air ag bachlú leis go h-anamúil. Ach anois tá an sean-dair urramach ag breith ar na crainn óga agus faoi cheann cúpla seachtain beidh sí faoi bhláth arís. Don 380ú huair nó mar sin, más fíor agus más cruinn an modh meastacháin aoise ar bhain mé úsáid as - tá an tamhan 1,50m ar trastomhas, ar a laghad.




Is cineál fhinné na n-aoiseanna iad crainn ársa, is dócha. An bhfaca an sean-dair seo Napoleon, mar shampla, ag dul thart agus é, b'fhéidir, i ngiorracht scread asail di?

Cuirtear Kaisereiche - dair (an) Chaesair - ar an seanbhuachaill thuas. Tráth dá raibh, chuirtí dair in omós do Chaesar nó i gcuimhne air agus táid, na Kaisereichen, scaipthe ar fud na gcríoch a bhíodh faoi réim Impireacht Naofa na Róimhe.

Níl sé faighte amach agam fós cérbh é an Caesar ar cuireadh an ceann seo in omós dó ach de réir an mheastacháin aoise thiocfadh an fear seo i gceist.

Táim cinnte de, áfach, nárbh in omós don Khaiser seo ar cuireadh an dair thuas.

Saturday, April 24, 2010

Sudhauspfännle...nó painnín tí ghrúdaithe

Sudhauspfännle – Schweinelendchen auf Kräuterspätzle und Rahmsoße

Dheineas an grianghraf thuas inniu. Bhíomar i mbialann ar Gasthausbrauerei - mar a déarfá - í freisin. Séard atá i gceist ná bialann (Gasthaus) le grúdlann (Brauerei) inti, nó - má b'fhearr leat - grúdlann (Brauerei) le bialann (Gasthaus) inti. Grúdlann bheag a bhíonn i gceist go hiondúil i gcás na nGasthausbrauereien. Ní bhuidéalaítear de ghnáth an bheoir a ghrúdaítear mar is amháin i gcomhair na bialainne í. Naturtrüb nó modartha de réir nádúir, agus ní trédhearcach, a bhíonn an bheoir seo mar ní scagtar an giosta amach as.

(Bíonn bialanna in aice leis na grúdlanna móra freisin ar leis na grúdlanna iad agus ina mbíonn go h-eisiach beoir na ngrúdlann faoi seach le h-ól - ach sin coincheap eile. Brauereigaststätte a chuirtear orthu siúd go minic.)

Ar aon nós, ba bhia a bhí á chaitheamh againn inniu.


Sudhaus = teach grúdaithe

Pfännle* = painnín

Schweinelendchen = luainíní boga de mhuiceoil

auf = ar

Kräuterspätzle: Kräuter = luibheanna; Spätzle** = spétsle! (pasta na Suáibe)

und = agus

Rahmsoße = anlann uachtair.

Pfännle* / Pfanne = panna: mar iarmhír an dhispeagtha úsáidtear -lein nó -chen i gcaighdeán oifigiúil na Gearmáinise ach i gcanúintí an deiscirt úsáidtear -le, nó -li san Eilbhéis.

Mar is eol, nuair a bhíonn tachrán míshásta déanann sé a liopa íochtarach a ghobadh amach. Tá cor cainte i gcanúint na Suáibe don chomhartha mishástachta sin: das Kind macht ein Pfännle. Déanann an tachrán painnín.

Spätzle** / Spatz = gealbhan: cuirtear "gealbhainíní" ar an gcineál pasta seo ar speisialtacht na Suáibe é.

Itear an Sudhauspfännle go díreach as an bpanna, agus d'ith mé!

Thursday, April 22, 2010

Pastor Niemöller as faisean?



Tarraingíodh mo aird ar aistriúchán Béarla den athfhriotal aithnidiúil de chuid an diagaí Ghearmánaigh Martin Niemöller a bhí luaite i litir a foilsíodh i nuachtán le déanaí - ní cuimhin liom cén nuachtán. Le linn an Tríú Reich chuir Pastor Niemöller stair chasta de i dtaca leis an dtacaíocht a thug sé do na Naitsithe i dtús báire sular iompaigh sé agus sular thosaigh sé ansin ag cur ina n-aghaidh. Sa deireadh cuireadh i sluachampa géibhinn é ach tháinig sé slán as ag deireadh an chogaidh.


"Als die Nazis die Kommunisten holten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Kommunist.
Als sie die Sozialdemokraten einsperrten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Sozialdemokrat.
Als sie die Gewerkschafter holten, habe ich geschwiegen, ich war ja kein Gewerkschafter.
Als sie mich holten, gab es keinen mehr, der protestieren konnte."


"Nuair a ghabh na Naitsithe na Cummanaigh, d'fhan mé i mo thost; tar éis an tsaoil, ní raibh mé i mo Chummanach.


Nuair a chuireadar na Daonlathaigh Sóisialacha i mbraighdeanas, d'fhan mé i mo thost; tar éis an tsaoil, ní raibh mé i mo Dhaonlathach Sóisialach.


Nuair a ghabhadar na ceardchumannaithe, d'fhan mé i mo thost; tar éis an tsaoil, ní raibh mé i mo cheardchumannaí.


Nuair a ghabhadar mise, ní raibh éinne fágtha, a raibh ar a chumas aige agóid a dhéanamh."



Athfhriotal aithnidiúil, mar a dúirt mé, ach baineadh siar asam beagáinín nuair a chonaic mé é sa nuachtán. Cén fáth sin?

Bhuel, cé go mbíodh sé de ghnás ag polaiteoirí agus daoine eile i saol poiblí na Gearmáine é a lua ina n-aithisc agus a leithéid, rith sé liom nár chuala é le fada an lá.

Ach cá fhad ó shin?

Nílim cinnte de, ach ceapaim go bhfuil baint ag an scéal leis na himeachtaí míleata san Afganastáin agus rannpháirtíocht arm na Gearmáine iontu.

Agus, sa tslí chéanna, cad mar gheall ar na cuimhneacháin fhrithchogaidh uilig a tógadh tar éis "an chogaidh dheiridh"? Ar chóir rothaí beaga a chur fúthu agus iad a dhéanamh soghluaiste? Nuair a bhrisfeadh an chéad chogadh eile amach ba fhusa iad a bhogadh óna láithreacha ina mbíonn siad de ghnáth agus isteach i stóras go dtí go mbeifí arís i gcoinne an chogaidh.

An mbeidh an Pastor Niemöller san fhaisean as an nua lá éigin amach anseo?

Nó an binn béal ina thost?